قرائت› دفتر ۴› بخش ۱۰۳ - قصهٔ باز پادشاه و کمپیر زن› بیت ۲۶۳۴
M4:2634 — از غضب شربای سوزان بر سرش / زن فرو ریزد شود کل مغفرش
M4:2634
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت لحظهای را توصیف میکند که پیرزن نادان، از روی خشم بخاطر اینکه شاهین غذایش را نمیخورد، شوربای جوشان را بر سر او میریزد و باعث سوختگی و رنج شدیدش میشود.
این بیت اوج خشونت و جهالت پیرزن را در مقابل شاهین نجیب نشان میدهد. شاهین، که نمادی از روح بلند و عارف است، به غذای پست دنیوی (تتماج) که پیرزن به او میدهد، بیمیل است. این امتناع او، پیرزن را که نمایندهٔ نفس اماره یا دنیای مادی است، خشمگین میسازد.
ریختن «شربای سوزان» (شوربای داغ) یک عمل بیرحمانه است که رنج فزیکی شدیدی را به شاهین تحمیل میکند. این عمل نمادی از آزارهایی است که روح در این عالم مادی از سوی نیروهای جاهل و بیخبر از حقیقت تحمل میکند. وقتی دنیا نمیتواند روح را با لذتهایش بفریبد، با خشونت و آزار تلاش میکند تا او را تسلیم سازد.
عبارت «شود کل مغفرش» (سر بیمویش کلاهخودش میشود) تصویری بسیار دردناک و کنایهآمیز است. مغفر کلاهخودی است که برای محافظت در جنگ پوشیده میشود. مولانا با طنزی تلخ میگوید که سر شاهین که از شدت سوختگی بیمو و کل شده، خودش به کلاهخودی از درد و زخم تبدیل شده است. این تصویر نشان میدهد که چگونه آزار دنیا، به جای محافظت، به خودِ زخم و رنج مبدل میگردد و روح را در معرض شدیدترین دردها قرار میدهد.
- شربا
- شوربا، آش
- فرو ریزد
- پایین میریزد، بر سرش میریزد
- کل
- کسی که موی سرش ریخته باشد، بیمو
- مغفر
- کلاهخود، کلاه فلزی که در جنگ برای محافظت سر میپوشند
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.