قرائت› دفتر ۴› بخش ۱۱۸ - حکایت آن پادشاهزاده کی پادشاهی حقیقی به وی روی نمود یَوْمَ یَفِرُّ المَرْءُ مِنْ أَخیهِ وَ أُمِّهِ وَ أَبیهِ نقد وقت او شد پادشاهی این خاک تودهٔ کودک طبعان کی قلعه گیری نام کنند آن کودک کی چیره آید بر سر خاک توده برآید و لاف زندگی قلعه مراست کودکان دیگر بر وی رشک برند کی التُّرابُ رَبیعُ الصِّبْیانِ آن پادشاهزاده چو از قید رنگها برست گفت من این خاکهای رنگین را همان خاک دون میگویم زر و اطلس و اکسون نمیگویم من ازین اکسون رستم یکسون رفتم و آتیناه الحکم صبیا ارشاد حق را مرور سالها حاجت نیست در قدرت کن فیکون هیچ کس سخن قابلیت نگوید› بیت ۳۰۹۵
M4:3095 — گریه را در خواب شادی و فرح / هست در تعبیر ای صاحب مرح
M4:3095
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت به یک اصل در تعبیر خواب اشاره میکند: گریه در رؤیا، نشانهی شادی و خوشی در بیداری است و این خود مثالی از این است که چگونه امور در عالم معنا میتوانند ضد ظاهر خود باشند.
مولانا در این بخش از مثنوی، در حال تأمل دربارهی ماهیت متضاد و پارادوکسیکال پدیدههاست. همانطور که یک غم بزرگ میتواند مقدمهی یک شادی عظیم باشد (چنان که در داستان این شاهزاده رخ داد)، و همانطور که شادیهای دنیوی از منظر آخرت، نقص و زوال محسوب میشوند، عالم رؤیا نیز از همین منطق پیروی میکند.
بیت پیشین (۳۰۹۴) میگوید خنده در خواب به گریه و اندوه تعبیر میشود. این بیت، قاعدهی معکوس آن را بیان میکند: گریه در خواب، نشانهی شادی و فرح است. مولانا با استفاده از این مثالهای ملموس از فرهنگ عامه و علم «تعبیر خواب»، میخواهد این اصل عمیقتر عرفانی را روشن سازد که در جهانبینی معنوی، بسیاری از امور معنایی معکوسِ صورت ظاهری خود دارند. سختیها میتوانند مایهی رشد باشند و آسایشها مایهی غفلت. این بیت، دعوتی است به فراتر رفتن از پوستهی پدیدهها و درک منطق باطنی و متناقضنمای عالم معنا.
- تعبیر
- تفسیر کردن خواب، معنای پنهان رؤیا را بیان کردن
- صاحب مَرَح
- ای کسی که اهل شادی و خوشی هستی. «مرح» به معنای شادی و نشاط است.
- فَرَح
- شادی، خوشحالی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.