قرائت› دفتر ۵› بخش ۵۹ - داستان آن کنیزک کی با خر خاتون شهوت میراند و او را چون بز و خرس آموخته بود شهوت راندن آدمیانه و کدویی در قضیب خر میکرد تا از اندازه نگذرد خاتون بر آن وقوف یافت لکن دقیقهٔ کدو را ندید کنیزک را به بهانه به راه کرد جای دور و با خر جمع شد بیکدو و هلاک شد به فضیحت کنیزک بیگاه باز آمد و نوحه کرد که ای جانم و ای چشم روشنم کیر دیدی کدو ندیدی ذکر دیدی آن دگر ندیدی کل ناقص ملعون یعنی کل نظر و فهم ناقص ملعون و اگر نه ناقصان ظاهر جسم مرحوماند ملعون نهاند بر خوان لیس علی الاعمی حرج نفی حرج کرد و نفی لعنت و نفی عتاب و غضب› بیت ۱۳۴۱
M5:1341 — جدّ را باید که جان بنده بود / زانک جد جوینده یابنده بود
M5:1341
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت میگوید که تلاش جدی و پیگیرانه همواره به نتیجه میرسد و کسی که با تمام وجود در پی چیزی باشد، سرانجام آن را پیدا خواهد کرد.
این بیت یک قاعدهی کلی و اخلاقی است که مولانا در میانهی داستان کنیزک و خاتون بیان میکند. خاتون به دلیل لاغر شدن بیدلیل خرش، مشکوک شده و تصمیم میگیرد با جدیت و سماجت تمام، علت را کشف کند. مولانا با این بیت، داستان را برای لحظهای متوقف میکند تا بر اهمیت «جدیت» و «کوشش» تأکید ورزد. پیام این است که ارادهی قوی و جستجوی خستگیناپذیر، کلید دست یافتن به حقیقت و رسیدن به هدف است. همانطور که خاتون با پیگیری مداوم، سرانجام راز کنیزک و خر را کشف میکند، هر سالکی نیز در راه معنوی یا هر انسانی در اهداف دنیوی، اگر با جان و دل بکوشد، به مقصود خود خواهد رسید. این اصل که «جوینده، یابنده است» یکی از مفاهیم کلیدی در ادبیات عرفانی برای تشویق سالک به ثبات قدم در مسیر سلوک است.
- جدّ
- کوشش، تلاش جدی، پشتکار
- جان بنده بود
- کنایه از اینکه با تمام وجود و از صمیم قلب در خدمت آن باشد، تسلیم کامل آن باشد.
- زانک
- زیرا که، برای اینکه
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.