قرائت› دفتر ۵› بخش ۵۹ - داستان آن کنیزک کی با خر خاتون شهوت میراند و او را چون بز و خرس آموخته بود شهوت راندن آدمیانه و کدویی در قضیب خر میکرد تا از اندازه نگذرد خاتون بر آن وقوف یافت لکن دقیقهٔ کدو را ندید کنیزک را به بهانه به راه کرد جای دور و با خر جمع شد بیکدو و هلاک شد به فضیحت کنیزک بیگاه باز آمد و نوحه کرد که ای جانم و ای چشم روشنم کیر دیدی کدو ندیدی ذکر دیدی آن دگر ندیدی کل ناقص ملعون یعنی کل نظر و فهم ناقص ملعون و اگر نه ناقصان ظاهر جسم مرحوماند ملعون نهاند بر خوان لیس علی الاعمی حرج نفی حرج کرد و نفی لعنت و نفی عتاب و غضب› بیت ۱۳۹۴
M5:1394 — این بود اظهار سر در رستخیز / الله الله از تن چون خر گریز
M5:1394
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
در روز قیامت، حقیقت و باطن هرکس آشکار میشود؛ پس از این تن و نفس حیوانی که همچون خر عمل میکند، باید گریخت و به خدا پناه برد.
این بیت، نتیجهگیری اخلاقی و عرفانی داستان «خاتون و خر» است. مولانا مرگ فجیع آن زن را که شهوتش بر عقلش غلبه کرد، نمادی از سرنوشت نهایی انسان در روز قیامت (رستخیز) میداند. همانطور که در آن داستان، باطن حیوانی و شهوانی زن به شکلی وحشتناک آشکار شد و او را به هلاکت رساند، در قیامت نیز رازها و نیات درونی انسانها برملا خواهد شد.
نیمبیت دوم یک هشدار مستقیم و قوی است. مولانا «تن» یا همان «نفس بهیمی» (نفس حیوانی) را به خری تشبیه میکند که اگر مهار نشود، انسان را به نابودی میکشاند. فریاد «الله الله» برای تأکید بر خطر و لزوم بیداری است. پیام اصلی این است که باید از اسارت خواستههای پست جسمانی گریخت، چرا که پیروی کورکورانه از آنها، رسوایی و هلاکت ابدی را در پی دارد. این فرار، یک فرار معنوی به سوی خدا و ارزشهای الهی است.
- اظهار سر
- آشکار شدن راز، برملا شدن باطن
- رستخیز
- روز قیامت، روز زنده شدن مردگان
- الله الله
- صوتی برای هشدار، تأکید و پناه بردن به خدا
- تن چون خر
- کنایه از جسم و نفس حیوانی که اسیر شهوات است
- گریز
- فرار کن (فعل امر)
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.