قرائت› دفتر ۵› بخش ۱۴ - انکار اهل تن غذای روح را و لرزیدن ایشان بر غذای خسیس› بیت ۳۰۱
M5:301 — قسم او خاکست گر دی گر بهار / میر کونی خاک چون نوشی چو مار
M5:301
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت خطاب به انسانهای مادیگرا و تنپرست است که خوراکشان همواره امور پست دنیوی است و از غذای روح بیبهرهاند.
این بیت در بخشی آمده که مولانا انسانهای اسیرِ تن و ماده را به کرمهایی تشبیه میکند که به غذای پست خود خو گرفتهاند و غذای لطیف و روحانی را انکار میکنند. همانطور که روزیِ مار در تمام فصول خاک است و کرم چوب، خودِ چوب را بهترین حلوا میداند، انسانِ تنپرست نیز تنها لذتهای حقیر و مادی را میشناسد و به آنها دل خوش کرده است.
مولانا با لحنی تند و تحقیرآمیز («میر کونی») چنین فردی را خطاب قرار میدهد و او را «امیر فرومایگان» یا «بزرگِ دنیای پستیها» میخواند. این خطاب تکاندهنده برای بیدار کردن مخاطب از غفلت است. پرسش «چرا مانند مار خاک میخوری؟» صرفاً یک سؤال نیست، بلکه سرزنشی است برای یادآوری اینکه شأن و طبیعت حقیقی انسان، آسمانی و روحانی است، نه زمینی و مادی. او با این پرسش، انسان را به بازنگری در ارزشها و انتخابهایش فرا میخواند و به او یادآور میشود که به جای «خاک خوردن» باید در طلب «غذای روح» باشد.
- قسم
- قسمت، سهم، روزی
- دی
- فصل زمستان
- میر کونی
- کنایهای بسیار تند و تحقیرآمیز به معنای «ای امیر فرومایگان»، «ای بزرگِ دنیای پستی». خطاب به کسی که به پستترین امور دنیوی وابسته است.
- نوشی
- مینوشی، میخوری
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.