قرائت› دفتر ۵› بخش ۱۳۴ - معنی ما شاء الله کان یعنی خواست خواست او و رضا رضای او جویید از خشم دیگران و رد دیگران دلتنگ مباشید آن کان اگر چه لفظ ماضیست لیکن در فعل خدا ماضی و مستقبل نباشد کی لیس عند الله صباح و لا مساء› بیت ۳۱۰۵
M5:3105 — قول بنده ایش شاء الله کان / بهر آن نبود که تنبل کن در آن
M5:3105
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
عبارت «ما شاء الله کان» به معنای تسلیم در برابر خواست خداست، اما این تسلیم نباید بهانهای برای تنبلی و دست کشیدن از تلاش و کوشش باشد.
مولانا در اینجا به تفسیر نادرستی از مفهوم «قضا و قدر» و عبارت قرآنی «ما شاء الله کان» (آنچه خدا خواست، شد) میپردازد. او هشدار میدهد که این عبارت، که بیانگر حاکمیت مطلق ارادهٔ الهی است، نباید بهانهای برای جبرگرایی و تنبلی شود. برخی گمان میکنند چون همه چیز به خواست خداست، پس تلاش انسان بیفایده است و میتوانند دست روی دست بگذارند.
مولانا این دیدگاه را رد میکند و در بیتهای بعدی توضیح میدهد که این عبارت، در واقع، یک انگیزهبخش (تحریض) است. دانستن اینکه فرمان نهایی از آنِ خداست، باید انسان را به اخلاص و جدیت بیشتر در بندگی و خدمت وادارد، نه به سستی. این سخن دعوتی است برای خالص کردن نیت و همسو کردن تلاش خود با ارادهٔ الهی، با این درک که نتیجهٔ نهایی در دست اوست. پس این عبارت رمز تلاش خالصانه است، نه مجوز تنبلی.
- ایش
- ضمیر ملکی برای سوم شخص مفرد، به معنی «او» یا «ـَش»
- شاء الله کان
- بخشی از عبارت «ما شاء الله کان»، یعنی: آنچه خدا خواست، همان شد.
- بهرِ
- برایِ، به خاطرِ
- تنبل کن
- تنبلی کنی، سستی بورزی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.