قرائت› دفتر ۵› بخش ۱۵۷ - تمثیل فکر هر روزینه کی اندر دل آید به مهمان نو کی از اول روز در خانه فرود آید و فضیلت مهماننوازی و ناز مهمان کشیدن و تحکم و بدخویی کند به خداوند خانه› بیت ۳۶۷۰
M5:3670 — هر دمی فکری چو مهمان عزیز / آید اندر سینهات هر روز نیز
M5:3670
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
هر فکر و اندیشهای که به ذهن و دل تو میرسد، همچون مهمانی عزیز و محترم است که باید از او به نیکی استقبال کنی.
مولانا در این بخش، افکار و بهویژه احساسات ناگهانی و گذرا را به مهمانانی تشبیه میکند که به خانهی دل ما وارد میشوند. این بیت، مقدمهی این تمثیل است و از ما میخواهد که هر فکری را، چه خوب و چه بد، چون «مهمان عزیز» گرامی بداریم.
نکتهی اصلی در این تمثیل، تمرین «پذیرش» است. همانطور که در مهماننوازی، ما انتخاب نمیکنیم که کدام مهمان بیاید و کدام نیاید، بلکه وظیفهی ما استقبال و احترام به کسی است که از در وارد میشود، در عالم معنا نیز باید با افکار و احوال درونی خود چنین رفتاری داشته باشیم. این نگرش، سنگ بنای نوعی روانشناسی معنوی است که به جای سرکوب یا فرار از احساسات ناخوشایند، بر مشاهده و پذیرش آنها تأکید میکند.
در ابیات بعدی، مولانا مشخصاً به «فکر غم» اشاره میکند و توضیح میدهد که حتی این مهمان ناخوانده و به ظاهر تلخ نیز در حال خدمت به ماست. او مانند خدمتکاری است که خانه را از گرد و غبار و چیزهای کهنه پاک میکند تا شادی و سرور جدیدی بتواند وارد شود. بنابراین، این بیت آغازگر دعوتی است به گشودگی و مهماننوازی نسبت به تمام تجربیات درونی، با این باور که هر یک از آنها فرستادهای از سوی حق و حامل خیری پنهان است.
- دمی
- لحظهای، یک نَفَس
- اندر
- در، داخلِ
- نیز
- هم، همچنین
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.