قرائت› دفتر ۵› بخش ۱۵۷ - تمثیل فکر هر روزینه کی اندر دل آید به مهمان نو کی از اول روز در خانه فرود آید و فضیلت مهماننوازی و ناز مهمان کشیدن و تحکم و بدخویی کند به خداوند خانه› بیت ۳۶۷۵
M5:3675 — میکند بیخ سرور کهنه را / تا خرامد ذوق نو از ما ورا
M5:3675
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
اندوه، شادیهای سطحی و قدیمی را ریشهکن میکند تا جا برای یک ذوق و حال معنویِ نو و اصیل باز شود.
این بیت در ادامهی تمثیل «فکر همچون مهمان» است. مولانا توضیح میدهد که افکار غمانگیز، هرچند در ظاهر ناخوشایندند، اما کارکردی حیاتی دارند. آنها مانند باغبان، گیاهان هرز یا درختان فرسودهی باغ دل را از ریشه درمیآورند.
«سرور کهنه» به شادیهای سطحی، عادتشده و وابسته به امور دنیوی اشاره دارد که دیگر طراوت و عمقی ندارند. غم با از بین بردن این دلخوشیهای قدیمی، زمینهی روحی انسان را پاکسازی میکند. این پاکسازی لازم است تا «ذوق نو» – یک شور و شادمانی معنوی، تازه و اصیل که از منبعی متعالی (ما ورا) سرچشمه میگیرد – بتواند در وجود انسان بخرامد و شکوفا شود. بنابراین، غم نه یک دشمن، بلکه یک عامل ضروری برای تحول و رسیدن به شادیهای عمیقتر و پایدارتر است.
- میکند
- در اینجا به معنی ریشهکن میکند، از بیخ در میآورد.
- بیخ
- ریشه، بن.
- سرور
- شادی، خوشی.
- خرامد
- با ناز و نرمی راه برود، جلوه کند.
- ذوق
- شور، حال خوش، درک عمیق و لذتبخش معنوی.
- ما ورا
- آن سو، فراسو، اشاره به عالم معنا و حقیقت.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.