قرائت› دفتر ۵› بخش ۱۵۷ - تمثیل فکر هر روزینه کی اندر دل آید به مهمان نو کی از اول روز در خانه فرود آید و فضیلت مهماننوازی و ناز مهمان کشیدن و تحکم و بدخویی کند به خداوند خانه› بیت ۳۶۷۹
M5:3679 — گر ترشرویی نیارد ابر و برق / رز بسوزد از تبسمهای شرق
M5:3679
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
همانطور که تاکستان برای رشد به باران و ابر نیاز دارد و آفتاب همیشگی آن را میسوزاند، روح انسان نیز برای رشد به سختیها و غمها نیازمند است و شادی مداوم آن را تباه میکند.
مولانا در این بیت از یک تمثیل طبیعی زیبا برای توضیح نقش ضروری سختیها و اندوهها در زندگی معنوی استفاده میکند. او میگوید همانطور که ابرِ گرفته و رعد و برقِ «ترشرو» برای باغ انگور حیاتی هستند و از سوختن آن در زیر آفتاب سوزان جلوگیری میکنند، غمها و افکار منفی نیز نقشی سازنده در روح انسان دارند.
این بیت در ادامهٔ این بحث میآید که «فکر غم» مهمانی است که خانهٔ دل را برای ورود شادیهای اصیلتر پاک میکند. همانطور که آفتابِ بیوقفه (تبسمهای شرق) رز را میسوزاند و نابود میکند، خوشی و آسایش دائمی نیز باعث سطحی شدن و نابودی استعدادهای معنوی انسان میشود. ابر و باران، با وجود ظاهر ناخوشایندشان، عامل زندگی و طراوتاند. به همین ترتیب، غم و سختی، باطن روح را آبیاری کرده و آن را برای به بار نشستن میوههای معنوی آماده میسازند. این نگاه، دعوت به پذیرش تمام جنبههای زندگی، چه تلخ و چه شیرین، به عنوان ابزارهایی برای تکامل است.
- ترشرویی
- اخم کردن، عبوس بودن، کنایه از سختی و شدت
- رز
- درخت انگور، تاکستان
- تبسمهای شرق
- لبخندهای مشرق، کنایه از تابش مداوم و بیوقفهٔ خورشید
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.