قرائت› دفتر ۵› بخش ۱۵۷ - تمثیل فکر هر روزینه کی اندر دل آید به مهمان نو کی از اول روز در خانه فرود آید و فضیلت مهماننوازی و ناز مهمان کشیدن و تحکم و بدخویی کند به خداوند خانه› بیت ۳۶۸۳
M5:3683 — هفت سال ایوب با صبر و رضا / در بلا خوش بود با ضیف خدا
M5:3683
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت به داستان ایوب پیامبر اشاره میکند که هفت سال بیماری و مصیبت را با صبر و رضایت کامل تحمل کرد، زیرا آن بلا را «مهمان خدا» میدانست و با آن به نیکی رفتار میکرد.
مولانا در این بخش از مثنوی، افکار و احوال ناخوشایندی را که به دل انسان وارد میشود، به «مهمانان الهی» تشبیه میکند. او معتقد است همانطور که از مهمان باید به نیکی پذیرایی کرد، باید با غمها و سختیها نیز با رضایت و گشادهرویی برخورد کرد، زیرا اینها فرستادگان حق هستند و برای رشد روحانی ما آمدهاند.
برای اثبات این دیدگاه، مولانا به داستان قرآنی حضرت ایوب استناد میکند. ایوب (ع) سالها به بیماری سخت و از دست دادن فرزندان و دارایی مبتلا شد، اما هرگز شکوه نکرد و این مصیبت را «ضیف خدا» یا مهمان الهی میدانست. او با این «مهمان» ناخوانا اما محترم، با صبر و رضا رفتار کرد. خوش بودن او در دل بلا، به معنای بیدردی نبود، بلکه به معنای رضایت قلبی از تقدیر الهی و درک این نکته بود که این رنج، وسیلهای برای تقرب به خداوند است.
این بیت، الگوی نهایی برخورد با رنج را به سالک نشان میدهد: نه تنها تحمل کردن، بلکه «خوش بودن» و گرامی داشتن آن به عنوان یک امانت و پیام از سوی معشوق ازلی. این همان مقامی است که در آن، سالک از شکایت فراتر رفته و در دل هر سختی، لطفی پنهان از جانب خداوند میبیند و با آن به شیوهای کریمانه و عاشقانه روبرو میشود.
- رضا
- خشنودی، رضایت قلبی به تقدیر الهی
- بلا
- گرفتاری، مصیبت، رنج و سختی
- ضیف
- مهمان (کلمهای عربی)
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.