قرائت› دفتر ۵› بخش ۱۵۷ - تمثیل فکر هر روزینه کی اندر دل آید به مهمان نو کی از اول روز در خانه فرود آید و فضیلت مهماننوازی و ناز مهمان کشیدن و تحکم و بدخویی کند به خداوند خانه› بیت ۳۶۹۱
M5:3691 — ابر را گر هست ظاهر رو ترش / گلشن آرندهست ابر و شورهکش
M5:3691
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
اگرچه ظاهرِ ابر، گرفته و تیره است، اما باطنش حیاتبخش است؛ هم گلستانها را سرسبز میکند و هم شوری و خشکی زمینهای بایر را از بین میبرد.
مولانا در این بخش، افکار و اندیشههای گوناگونی را که به دل انسان وارد میشوند، به مهمان تشبیه میکند و توصیه میکند که با همهی آنها، حتی افکار غمانگیز و «ترشرو»، با گشادهرویی برخورد کنیم.
این بیت، تمثیلی برای توجیه این مهماننوازی است. مولانا میگوید به ابر نگاه کن؛ ظاهرش تیره، گرفته و عبوس است (رو ترش). اما همین ابرِ به ظاهر خشن، دو کار بزرگ و حیاتی انجام میدهد: اول اینکه با بارانش باغ و گلستان را آبیاری و سرسبز میکند (گلشنآرنده) و دوم اینکه شوری و املاح مضر را از خاکهای شورهزار میشوید و آن را برای کشاورزی آماده میسازد (شورهکش). در واقع، از دلِ یک پدیدهی ظاهراً ناخوشایند، حیاتی شیرین و ثمربخش بیرون میآید.
پیام عرفانی بیت این است که افکار منفی و اندوهبار نیز چنیناند. نباید از ظاهرِ ناخوشایندشان گریخت. چه بسا در پسِ این اندوه و گرفتگی، خیری بزرگ، رشدی معنوی یا حکمتی نهفته باشد که همچون باران، وجود ما را از ناپاکیها بشوید و استعدادهای درونی ما را شکوفا سازد. بنابراین، باید با صبوری و احترام با این «مهمانان ترشرو» مواجه شد، زیرا ممکن است حامل برکت و رحمت باشند.
- رو ترش
- چهرهی عبوس، گرفته، اخمو
- گلشنآرنده
- آراینده و سازندهی باغ و گلستان، سرسبزکننده
- شورهکش
- از بینبرندهی شوری زمین، کسی یا چیزی که زمین شورهزار را اصلاح میکند
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.