قرائت› دفتر ۵› بخش ۱ - سر آغاز› بیت ۷
M5:7 — شرح تو غَبنست با اهل جهان / همچو راز عشق دارم در نهان
M5:7
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
سخن گفتن از مقام معنوی تو برای مردم عادی که اسیر دنیا هستند، کاری بیهوده و زیانبار است، بنابراین من این راز را همچون اسرار عشق، در دلم پنهان میکنم.
مولانا در آغاز دفتر پنجم، همچون دیگر دفاتر، به ستایش حسامالدین چلبی میپردازد که الهامبخش و انگیزهی اصلی او در سرودن مثنوی بوده است. اما این ستایش را با احتیاط بیان میکند. در این بیت، او دلیل این خویشتنداری را توضیح میدهد.
او میگوید شرح کمالات و جایگاه معنوی حسامالدین برای «اهل جهان» (مردمی که درکشان محدود به امور مادی است) یک «غبن» است. «غبن» در معامله به معنای زیان کردن و فریفته شدن است. در اینجا یعنی ارزش والای حسامالدین درک نمیشود و سخن گفتن از آن مانند عرضه کردن گوهری گرانبها به کسی است که ارزش آن را نمیداند. این کار هم به گوهر جفاست و هم گوینده را خسته و ناامید میکند.
به همین دلیل، مولانا تصمیم میگیرد این حقیقت را همچون «راز عشق» در نهان نگه دارد. اسرار عشق حقیقی، گفتنی و وصفکردنی نیستند؛ آنها تجربههایی درونی و شخصیاند که تنها اهل دل آن را میفهمند. بیان این رازها برای نامحرمان، هم از قداست آن میکاهد و هم به سوءتفاهم دامن میزند. بنابراین، سکوت مولانا در برابر عظمت حسامالدین، نه از سر ناتوانی در بیان، بلکه از روی حکمت و برای پاسداری از حرمت آن حقیقت است.
- غَبن
- زیان، ضرر در معامله، فریب خوردن
- اهل جهان
- مردم دنیاپرست، کسانی که درکشان محدود به امور مادی است
- نهان
- پنهان، مخفی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.