قرائت› دفتر ۶› بخش ۸۷ - مبالغه کردن موش در لابه و زاری و وصلت جستن از چغز آبی› بیت ۲۶۹۹
M6:2699 — با حدث که بترینست این کند / کش نبات و نرگس و نسرین کند
M6:2699
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
لطف خداوند آنقدر عظیم است که میتواند پستترین و پلیدترین موجودات (حدث) را به زیباترین و خوشبوترین چیزها (گل نرگس و نسرین) دگرگون کند.
این بیت اوج تمثیلی است که مولانا برای شرح قدرت دگرگونکنندهی لطف الهی به کار میبرد. در ابیات پیشین، او توضیح میدهد که چگونه خورشید (نماد لطف حق) بر پلیدیها و فضولات (حدث) میتابد و آنها را نه تنها از بین میبرد، بلکه به عنصری مفید و زیبا تبدیل میکند. پلیدی ابتدا خشک شده و به هیزم برای گرم کردن حمام بدل میشود و سپس جذب خاک شده و به بخشی از زمین تبدیل میگردد.
این بیت نتیجهی نهایی این فرآیند را به تصویر میکشد: آن پلیدی که «بدترین» چیزها بود، اکنون در قالب «نبات و نرگس و نسرین» از خاک میروید. این دگرگونی از پستی مطلق به زیبایی مطلق، نشاندهندهی کیمیاگری عشق و رحمت الهی است. پیام عرفانی این است که هیچکس، هرچقدر هم که گناهکار و «پلید» باشد، نباید از رحمت خداوند ناامید شود، زیرا قدرت او برای تبدیل «سیئات» (بدیها) به «حسنات» (نیکیها) بینهایت است. مولانا با این تمثیل، به خواننده امید میبخشد که تحول معنوی حتی برای فرومایهترین افراد نیز ممکن است.
- حدث
- پلیدی، نجاست، مدفوع
- بترینست
- بدترین است، پستترین است
- کِش
- که او را
- نسرین
- گلی سفید و خوشبو، از تیرهی نرگسها
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.