قرائت› دفتر ۶› بخش ۹۱ - رجوع کردن به قصهٔ طلب کردن آن موش آن چغز را لبلب جو و کشیدن سر رشته تا چغز را در آب خبر شود از طلب او› بیت ۲۹۵۹
M6:2959 — مور اسود بر سر لبد سیاه / مور پنهان دانه پیدا پیش راه
M6:2959
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت میگوید که عامل اصلی حرکت (روح) ممکن است از دید ما پنهان باشد، در حالی که آنچه حرکت میکند (جسم) به وضوح دیده میشود، اما نباید فریب این ظاهر را خورد.
مولانا در این بخش از مثنوی، خواننده را از «صورتپرستی» و قضاوت بر اساس ظواهر بر حذر میدارد. او برای توضیح این نکته، مثال مورچهای را میآورد که دانهای را حمل میکند. روح مانند مورچه است و جسم مانند دانه. ما حرکت دانه را میبینیم، اما نیروی محرک و عامل اصلی، یعنی مورچه، از دید ما پنهان است.
این بیت خاص، این تصویر را به اوج میرساند: مورچهای سیاه روی یک پارچه نمدی سیاه در حال حرکت است. به دلیل همرنگ بودن، خود مورچه تقریباً دیده نمیشود و آنچه به چشم میآید، دانهای است که به ظاهر خودبهخود در راه حرکت میکند. مولانا با این تمثیل دقیق، به ما یادآوری میکند که عقل سلیم میداند که دانه به خودی خود حرکت نمیکند و باید «دانهبَری» در کار باشد. به همین ترتیب، در عالم هستی، نباید فریب حرکات و پدیدههای ظاهری (جسم و ماده) را خورد، بلکه باید با چشم عقل به دنبال عامل اصلی و جانِ پنهانِ حوادث گشت.
- مور اسود
- مورچهٔ سیاه
- لبد
- نمد، پارچهای ضخیم که از پشم کوبیده درست میشود
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.