Lire› Livre 1› Le pilier qui gémissait, car une chaire fut construite pour le Prophète (que la paix et les bénédictions soient sur lui) parce que la foule était nombreuse et disait : « Nous ne voyons pas votre visage béni pendant le sermon. » Le Prophète et ses compagnons entendirent ce gémissement, et le Prophète (que la paix et les bénédictions soient sur lui) eut une conversation explicite avec le pilier.› Verset 2137
M1:2137 — پای نابینا عصا باشد عصا / تا نیفتد سرنگون او بر حصا
M1:2137
Sens · به زبانِ تو — Votre langue · AI
همان‌طور که عصا راهنمای شخص نابیناست و از سقوط او جلوگیری می‌کند، عقل و استدلال نیز برای سالک مبتدی ابزاری ضروری است تا در مسیر معرفت، دچار لغزش و گمراهی نشود.
این بیت در ادامه‌ی تمثیل «پای چوبین استدلالیان» آمده است. مولانا پس از آنکه تکیه بر عقل و استدلال صِرف را به راه رفتن با پایی چوبی تشبیه می‌کند که سست و بی‌ثبات است، در اینجا به کارکرد مثبت و ضروری آن نیز اشاره می‌کند.
عصا برای یک فرد نابینا، ابزار راهیابی و حافظ او از خطر است. به همین ترتیب، عقل، قیاس و استدلال برای کسی که هنوز به «چشم دل» و شهود معنوی نرسیده (نابیناست)، ابزاری حیاتی است. این ابزارها که از سوی یک راهنمای بصیر (پیامبر یا ولیّ) به او داده شده، مانع از آن می‌شود که در دام شبهه‌ها و وسوسه‌های شیطانی (افتادن بر سنگلاخ) سقوط کند.
نکته‌ی کلیدی در اینجاست که ارزش عصا (عقل) به خودی خود نیست، بلکه در کارکرد آن برای «نابینا» و در ارتباط با راهنمایی یک «بینا» است. عقل و استدلال تا زمانی مفید است که در خدمت رسیدن به مقصد باشد، اما اگر به ابزاری برای جدل و انکار حقایق معنوی تبدیل شود، همان‌طور که در ابیات بعدی می‌آید، باید آن را شکست. بنابراین، مولانا ضمن نقد محدودیت‌های عقل جزئی، جایگاه ضروری آن را در مراحل اولیه‌ی سلوک به رسمیت می‌شناسد.
- حصا
- سنگریزه، سنگریزه
- سرنگون
- واژگون، با سر به زمین افتادن
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.