Lire› Livre 1› La suite de l'histoire du musicien et le message du Commandeur des Croyants Omar (que Dieu soit satisfait de lui) qui lui fut transmis par la voix céleste› Verset 2169
M1:2169 — بانگ آمد مر عُمَر را کای عُمَر / بندهٔ ما را ز حاجت باز خر
M1:2169
Sens · به زبانِ تو — Votre langue · AI
صدایی غیبی به خلیفه، عمر، دستور میدهد که بندهٔ خاص خداوند (مطرب توبهکار) را پیدا کند و او را از فقر و تنگدستی نجات دهد.
این بیت لحظهای کلیدی در داستان مطرب پیر است. پس از آنکه مطرب از سر ناامیدی و فقر، چنگ خود را تنها برای خدا در گورستان مینوازد و به خواب میرود، خداوند مستقیماً وارد عمل میشود. این مداخله از طریق یک ندای غیبی یا «هاتف» در خوابِ خلیفه، عمر، صورت میگیرد.
پیام الهی روشن و مستقیم است: «بندهٔ ما را ز حاجت باز خر». این عبارت نشاندهندهٔ جایگاه ویژهای است که آن مطربِ به ظاهر گناهکار نزد خداوند دارد. خداوند او را «بندهٔ ما» میخواند و نجات او از فقر را وظیفهای بر دوش خلیفه میگذارد. فعل «باز خر» (آزاد کن، بخر) بسیار پرمعناست؛ گویی فقر و نیاز، نوعی اسارت و بندگی است و خداوند از خلیفه میخواهد با پرداخت بهای آن از بیتالمال، این بندهٔ خاص را از این اسارت برهاند.
این بیت بر یکی از مضامین اصلی مثنوی تأکید میکند: ارزش حقیقی انسانها در پیشگاه خداوند به ظاهر و شغل دنیوی آنها نیست، بلکه به صدق و اخلاص درونی آنهاست. توجه مستقیم خداوند به یک مطرب، که در نگاه شریعتمداران خشک، جایگاه پایینی داشت، نشان میدهد که درهای رحمت الهی به روی همه باز است و گاهی یک نالهٔ صادقانه، عرش را به لرزه درمیآورد.
- بانگ
- صدا، آواز بلند، ندا
- مر ... را
- حرف اضافهای به معنی «به» یا «برای» در فارسی قدیم
- حاجت
- نیاز، احتیاج، فقر، تنگدستی
- باز خر
- آزاد کن، از بند رها کن، بخر و آزاد کن
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.