M2:1372 — بحر تن بر بحر دل بر هم زنان / در میانشان برزخ لا یبغیان

Rumi emplea una poderosa imagen coránica para describir la relación entre el cuerpo (tan) y el corazón o alma (del). Los presenta como dos mares inmensos que chocan y se agitan mutuamente. El cuerpo, con sus necesidades y percepciones sensoriales, es un mar; el corazón, con su capacidad para la intuición y la conexión divina, es otro.

La segunda mitad del verso, «entre ambos, una barrera que no pueden traspasar», es una cita directa del Corán (55:20), que describe la confluencia del agua dulce y salada sin que una invada a la otra. Rumi utiliza esta imagen del barzakh (برزخ), la barrera intermedia, para explicar que aunque el cuerpo y el alma están íntimamente conectados e influyen el uno en el otro, pertenecen a órdenes de realidad distintos. Existe una frontera ontológica, establecida por Dios, que impide que uno anule al otro. La vida espiritual consiste en navegar esta interacción, purificando el «mar del cuerpo» con el agua limpia que fluye del «mar del corazón», sin olvidar que son dominios fundamentalmente diferentes.

مولانا در اینجا تصویری قرآنی را برای توضیح رابطهٔ پیچیدهٔ میان «تن» و «دل» به کار می‌گیرد. تن، با نیازها و گرایش‌های مادی‌اش، به دریایی شور و خروشان تشبیه شده است. دل نیز، به عنوان مرکز حیات معنوی و دریچه‌ای به سوی عالم غیب، دریایی دیگر است. این دو دریا پیوسته در تلاطم و برخورد با یکدیگرند؛ گویی موج‌هایشان بر هم می‌کوبد.

با این حال، مولانا بلافاصله به آیهٔ «بَیْنَهُمَا بَرْزَخٌ لَّا یَبْغِیَانِ» (سوره الرحمن، آیه ۲۰) اشاره می‌کند. در قرآن، این آیه وصف دو دریای آب شور و شیرین است که کنار هم جریان دارند اما به واسطهٔ یک «برزخ» یا حائل نامرئی، در هم نمی‌آمیزند و به حریم یکدیگر تجاوز نمی‌کنند. مولانا این تمثیل را به عالم انسان می‌آورد: میان دریای مادیِ تن و دریای معنویِ دل نیز چنین حائل و مرزی الهی وجود دارد. این مرز، همان قانون و ارادهٔ خداست که اجازه نمی‌دهد یکی دیگری را کاملاً نابود کند.

این بیت تأکیدی است بر این نکته که انسان در میانهٔ این دو کشش قرار دارد. زندگی معنوی، نادیده گرفتن دریای تن نیست، بلکه شناختن این مرز و حرکت در مسیری است که دل بر تن غلبه کند و آن را پاک سازد، نه آنکه امواج تن، صفای دریای دل را گل‌آلود کند.