M2:14 — چون درو گامی زنی بی احتیاط / شیر تو خون می‌شود از اختلاط

Dalam bait ini, Rumi melanjutkan citra dari ayat sebelumnya, di mana "cahaya abadi" diletakkan bersebelahan dengan "dunia yang hina", laksana "susu murni" di samping "sungai-sungai darah". Dunia di sini melambangkan segala sesuatu yang bersifat materi dan fana, yang digerakkan oleh hawa nafsu (hava) dan syahwat (shahvat).

"Susu" adalah metafora untuk fitrah spiritual manusia yang suci, jernih, dan menyehatkan—sifat asli jiwa. "Darah" melambangkan kerusakan, kekerasan, dan sifat hewani yang timbul dari keterikatan pada dunia. "Pencemaran" (ikhtilath) adalah tindakan mencampurkan kedua hal ini. Rumi memperingatkan bahwa satu langkah saja yang diambil secara gegabah ke dalam urusan duniawi—tanpa kesadaran spiritual dan kewaspadaan—sudah cukup untuk merusak kemurnian batin. Susu yang murni itu akan langsung berubah menjadi darah, menandakan betapa rapuhnya kesucian jiwa dan betapa cepat ia bisa rusak oleh pengaruh dunia.

Konteks ini diperjelas oleh ayat-ayat berikutnya yang mencontohkan kisah Nabi Adam. Satu langkah keliru yang didorong oleh hasrat diri (nafs) menyebabkan beliau terusir dari surga. Ini menggarisbawahi pesan Rumi: bahaya terbesar bagi seorang pencari kebenaran bukanlah dunia itu sendiri, melainkan interaksi yang ceroboh dan tidak sadar dengannya.

This couplet is a stark warning about the spiritual dangers of the material world. Rumi has just established an image of reality where purity and corruption exist side-by-side: "pure milk beside rivers of blood" (M2:13). This world, dominated by the sensual self (nafs), is a place of perilous mixture (ikhtilāṭ).

The beyt explains the consequence of navigating this realm without caution (iḥtiyāṭ). The "milk" represents the soul's innate purity, its spiritual potential, and its connection to the divine. The "blood" symbolizes the world's corruption, sensual desire, and everything that stains the spirit. A single reckless step—an act driven by impulse or appetite—causes the pure to be contaminated by the impure. The transformation is not gradual; the milk becomes blood, signifying a fundamental corruption of one's inner state.

Immediately following this, Rumi provides the archetypal example: Adam's single misstep in Paradise, driven by the "taste of the self" (M2:15), which led to his expulsion. The warning is therefore not abstract but deeply practical: spiritual vigilance is essential because the border between purity and defilement is dangerously thin.

این بیت در آغاز دفتر دوم مثنوی، یک هشدار بنیادین عرفانی را مطرح می‌کند. مولانا در بیت پیشین، جهان را به دو قلمرو متضاد تشبیه کرده است: «نور باقی» که همچون «شیر صافی» است و «دنیای دون» که مانند «جوهای خون» است. این دو قلمرو در وجود انسان و در جهان هستی کنار هم قرار دارند.

بیت مورد نظر نتیجهٔ درآمیختن این دو را بیان می‌کند. «شیر» نماد فطرت پاک، معنویت، و استعداد روحانی انسان است. «خون» نماد عالم مادی، شهوات، و تعلقات نفسانی است. «اختلاط» یا آمیختگی بی‌ملاحظهٔ این دو، به فساد و تباهی آن عنصر لطیف‌تر و پاک‌تر می‌انجامد. همان‌طور که یک قطره خون می‌تواند کاسه‌ای شیر را فاسد کند، یک گام بی‌احتیاط در مسیر هوا و هوس می‌تواند پاکی روح را آلوده سازد.

مولانا بلافاصله با ذکر داستان آدم (ع) این قاعده را مصداقی روشن می‌بخشد. آدم با برداشتن «یک قدم» در راه «ذوق نفس»، از بهشت قرب رانده شد. این نشان می‌دهد که برای سالکی که در مقام قرب قرار دارد، کوچکترین غفلت و آلودگی، پیامدهای عظیمی دارد. بنابراین، این بیت دعوتی است به مراقبه و احتیاط دائمی در سلوک، تا گوهر پاک روح در اثر آمیزش با جهان نفسانی، رنگ خون و تباهی نگیرد.