Lire› Livre 2› Proverbe› Verset 748
M2:748 — گر محک داری گزین کن ور نه رو / نزد دانا خویشتن را کن گرو
M2:748
Sens · به زبانِ تو — Votre langue · AI
این بیت میگوید: برای تشخیص حقیقت از باطل، یا باید خودت ابزار شناخت (محک) داشته باشی، یا اگر نداری، باید به یک راهنمای آگاه و دانا پناه ببری و از او پیروی کنی.
مولانا در این بخش از مثنوی، پس از بیان حکایت مردی که به دنبال خانه میگشت، به موضوع مهمتری میپردازد: جستجوی انسان برای «خوشی» و «حقیقت» در جهانی پر از فریب و ارزشهای تقلبی. او دنیا را به بازاری تشبیه میکند که در آن، طلای بدلی (قلب) به جای طلای خالص عرضه میشود و چشم ناآزموده و معمولی قادر به تشخیص تفاوت آنها نیست.
این بیت، راه حل عملی این مشکل را ارائه میدهد. «محک» در اینجا استعاره از قدرت تشخیص، بصیرت درونی، و معیاری برای سنجش حقیقت است. مولانا میگوید دو راه بیشتر وجود ندارد:
-
راه اول، داشتن محک شخصی است: اگر فردی به چنان بلوغ فکری و روحی رسیده که خود میتواند راه درست را از نادرست و حقیقت را از دروغ تشخیص دهد، باید با اتکا به بصیرت خود انتخاب کند.
-
راه دوم، پیروی از داناست: اما اگر کسی این ابزار درونی را ندارد (که حال اغلب مردم چنین است)، نباید کورکورانه و تنها به راه بیفتد. چنین فردی در معرض فریب «غولان» (نماد امیال نفسانی و راهزنان معنوی) قرار میگیرد که با صدایی آشنا او را به سوی نابودی میکشانند. راهحل برای او، «گرو گذاشتن خویش» نزد یک «دانا» است. این «گرو گذاشتن» به معنای تسلیم، اعتماد کامل و پیروی از یک مرشد و راهنمای معنوی است که خود محک را دارد و راه را میشناسد. در واقع، این بیت بر ضرورت وجود راهنما و مرشد در مسیر سلوک برای کسانی که هنوز به پختگی کامل نرسیدهاند، تأکید میکند.
- محک
- سنگ سیاهی که زر و سیم را با آن میآزمایند تا اصل یا تقلبی بودن آن مشخص شود؛ در اینجا: معیار تشخیص حقیقت، بصیرت.
- گزین کن
- انتخاب کن، برگزین.
- ور نه
- و اگر نه، در غیر این صورت.
- دانا
- فرد آگاه، عارف، مرشد و راهنمای معنوی.
- خویشتن را کن گرو
- خودت را به امانت بسپار، تسلیم شو، خود را در اختیار او قرار بده.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.