Lire Livre 6 Le Prophète Mustafa (paix sur lui) conseillant à Siddiq (que Dieu soit satisfait de lui) : « Lorsque tu achèteras Bilal, ils s'entêteront à augmenter le prix et voudront augmenter son prix. Fais-moi participer à cette vertu, sois mon mandataire et prends la moitié du prix de ma part. » Verset 1021

M6:1021 — در خلای گوش باد جاذبش / مدرک صدق کلام و کاذبش

در خلای گوش باد جاذبشمدرک صدق کلام و کاذبش
✦ Rendre ce beyt en Français

M6:1021

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — tiré de ses conférences enregistrées sur le Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: در فضای میان تهی گوش، هوای جذب‌کننده‌اش (عامل فیزیکی دریافت صوت) است که صدق و کذب کلام را درمی‌یابد. معنا: این بیت بیان می‌دارد که ادراک حقیقت و دروغ سخن، هرچند از طریق ابزار فیزیکی گوش صورت می‌گیرد، اما این ابزار تنها مقدمه‌ای برای درک عمیق‌تر و باطنی نفس است.

شرح

مولانا در این بیت، در ادامهٔ توصیف پدیده‌های طبیعی که «روپوشی» بر حقیقت باطنی‌اند، به مکانیسم ادراک صوتی می‌پردازد. او با تکیه بر نظریات طب و فیزیولوژی کهن، همچون آنچه ابن سینا مطرح می‌کرد، اشاره می‌کند که در گوش میانی ما هوایی ساکن وجود دارد که با تحریک هوای بیرونی به جنبش درآمده و موجب ادراک صوتی می‌شود. اما نکتهٔ اساسی مولانا، و البته من، این است که این فرایند فیزیکی، هرچند لازم و ضروری، تنها «مقدمهٔ امر» و «پوششی» (روپوش) بر حقیقت ادراک است. ادراک اصلی و عمیق‌تر، فارغ از این دستگاه‌های ظاهری صورت می‌گیرد. به تعبیر فلسفی‌تر، این دیدگاه به نظریهٔ ملاصدرا دربارهٔ «قیام صدوری» ادراکات به نفس نزدیک می‌شود، در مقابل «قیام حلولی» که ادراکات را وارد نفس می‌داند. ملاصدرا معتقد است که ادراکات از نفس صادر می‌شوند، یعنی نفس آن‌ها را خلق می‌کند. اعضای حسی و پدیده‌های فیزیکی صرفاً نفس را آماده می‌کنند تا این ادراک را صادر کند. به بیان دیگر، نفس در فرایند ادراک، نقش فعال و خلاقی دارد، نه صرفاً منفعل و پذیرنده. گوش و باد درون آن، زمینه‌ای را فراهم می‌آورند، اما مدرک نهایی و حقیقی صدق و کذب کلام، نفس است که از این مقدمات فراتر می‌رود. پس آنچه در گوش می‌گذرد، تنها «روپوش» و فرصتی برای نفس است تا به ادراک راستین خویش برسد.

نکات کلیدی

  • ادراک حقیقی، هرچند از ابزار حسی بهره می‌برد، اما ریشه‌ای فراتر و باطنی دارد.
  • اعضای حسی (مانند گوش) تنها «مقدمه» و «روپوش»ی برای ظهور ادراک در نفس‌اند.
  • نفس در فرایند شناخت فعال و خلاق است، نه صرفاً منفعل و پذیرندهٔ اطلاعات حسی.
  • مولانا درک صدق و کذب کلام را به جایگاه عمیق‌تری در وجود انسان مرتبط می‌سازد.

Sources: d6-s22 · 00:08:12 d6-s22 · 00:08:58 d6-s22 · 01:00:01

به زبانِ تو — Votre langue · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.