Lire› Livre 6› Le chercheur de trésor se repentant auprès de Dieu (Exalté soit-Il) après de nombreuses recherches, son impuissance et son désespoir, disant : « Ô Toi, le Vicaire de la Manifestation, révèle cet invisible. »› Verset 2308

M6:2308 — از مقامات وحش‌رو زین سپس / هیچ نگریزیم ما با چون تو کس

از مقامات وحش‌رو زین سپسهیچ نگریزیم ما با چون تو کس
✦ Rendre ce beyt en Français

M6:2308

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — tiré de ses conférences enregistrées sur le Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: از این پس، ما از عرصه‌های هولناک و وحشت‌انگیز هرگز نمی‌گریزیم، چرا که ما کسی چون تو (خدا) را همراه داریم. معنا: پس از تجربهٔ رحمت و نجات الهی در دل تاریکی، عارف دیگر از هیچ مسیر پرمخاطره‌ای نمی‌هراسد، زیرا به حضور و یاری خداوند تکیه دارد.

شرح

این بیت، پرده از حقیقتی بنیادین در هستی و تجربهٔ عرفانی مولانا برمی‌دارد. پیش از این بیت، مولانا از شبی سخن می‌گوید که انسان‌ها را چون نهنگی می‌بلعد و صبحگاهی که این نهنگ، ما را دوباره به عالم بیداری بازمی‌گرداند؛ بازگشتی از معدهٔ نهنگ شب به جهان بو و رنگ، همچون یونس از شکم ماهی. در آن «لیل وحش» که شب وحشتناک می‌نماید، گنج رحمت و راحتی نهفته است. در همین بستر است که این بیت، پدیدار می‌شود و نقطهٔ اوجی از توکل و اطمینان را به نمایش می‌گذارد.

من قویاً معتقدم که مولانا در اینجا یک پیام وجودی عمیق را منتقل می‌کند: «از مقامات وحش‌رو زین سپس هیچ نگریزیم ما با چون تو کس.» معنای این سخن چیست؟ یعنی ای خدایی که ما را از دل تاریکی‌های دهشتناک شب نجات دادی، در آن وحشت محض، رحمت و نعمت‌های بی‌شماری را بر ما ارزانی داشتی، از این به بعد ما دیگر از هیچ ظلمتی نمی‌هراسیم. دیگر از هیچ ریسکی نمی‌گریزیم. چرا؟ چون می‌دانیم که تو با مایی. وحشت، ریشه در تنهایی دارد؛ وحشت، همان گرفتاری در احساس بی‌پناهی است. انسانی که بداند «کسی» با اوست، دیگر وحشت نمی‌کند. مثل کودکی که در تاریکی از مادرش می‌خواهد کنارش بماند؛ حضور مادر، وحشت تنهایی را از بین می‌برد. این همان چیزی است که مولانا در اینجا به آن اشاره دارد: خداوند، آن «کسِ» بیگانه‌نواز و همراه همیشگی است.

این بینش، جهان‌بینی ما را از آنچه در ظاهر ترسناک یا نامطلوب می‌نماید، دگرگون می‌کند. مولانا به ما یادآور می‌شود که این عالم، «دارالغرور» است؛ یعنی جایی که امور در آن معکوس می‌نمایند. آنچه تاریکی به نظر می‌رسد، می‌تواند نور باشد، و آنچه نور می‌نماید، شاید ظلمت باشد. همچنان که موسی آتش دید، اما آنچه دید، نور الهی بود. بسیاری از رنج‌ها و زشتی‌هایی که ما در این دنیا احساس می‌کنیم، در زیر خود زیبایی‌هایی پنهان دارند، به شرط آنکه چشم بیناتری داشته باشیم. «کف دریاست صورت‌های عالم، ز کف بگذر اگر اهل صفایی.» این بیت به ما می‌آموزد که ظاهر وحشت‌انگیز را نادیده بگیریم و به باطن رحمت‌خیز بنگریم. اتکاء به «چون تو کس»، همان بصیرتی است که ما را از نگریختن در مواجهه با وحشت‌ها قدرتمند می‌سازد. ما دیگر از مقامات وحشی و پرمخاطرهٔ زندگی نمی‌هراسیم، زیرا می‌دانیم در هر کوره راهی، آن یگانه همراه حقیقی با ماست.

نکات کلیدی

  • اعتماد به همراهی و یاری خداوند، ریشهٔ هر گونه وحشت و ترس را می‌خشکاند.
  • ظلمات و وحشت‌های ظاهری دنیا، گنجینهٔ رحمت و آسایش الهی را در دل خود نهفته دارند.
  • وحشت حقیقی از تنهایی و احساس بی‌پناهی سرچشمه می‌گیرد، نه از خطرات بیرونی، وقتی که خداوند همراه است.
  • عالم طبیعت، «دارالغرور» است؛ یعنی باید از ظاهر آن گذشت تا نور باطن را دریافت.
  • در هر مسیر پرمخاطره‌ای، دانستن اینکه 'چون تو کس' همراه ماست، اطمینان‌بخش و توان‌بخش است.

Sources: d6-s54 · 37:52:00 d6-s54 · 42:42:00 d6-s54 · 44:37:00

❋

به زبانِ تو — Votre langue · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.