Lire› Livre 6› La souris implorant la grenouille : « Ne cherche pas d'excuses et ne remets pas à plus tard la réalisation de ce besoin, car le retard entraîne des maux, et le soufi est l'enfant de l'instant, et l'enfant ne lâche pas la main de son père, et le père compatissant du soufi, qui est l'instant, ne le rend pas dépendant de demain, mais le maintient tellement immergé dans le jardin de Sa prompte reddition des comptes qu'il n'est pas comme le commun des mortels qui attend l'avenir, mais il est un fleuve, non une période, car il n'y a ni matin ni soir auprès de Dieu, ni passé ni futur, ni azel ni abîme. Adam n'est pas un précurseur et le Dajjal n'est pas un successeur, car ces conventions se trouvent dans la sphère de la raison partielle et de l'esprit animal. Dans le monde de l'absence de lieu et de temps, ces conventions n'existent pas. Il est donc l'enfant d'un instant dont on ne comprend que la négation de la distinction des temps, comme on comprend de 'Allah est Un' la négation de la dualité, non la vérité de l'unicité. »› Verset 2721

M6:2721 — تا لب جو خندد از آب معین / لب لب جو سر برآرد یاسمین

تا لب جو خندد از آب معینلب لب جو سر برآرد یاسمین
✦ Rendre ce beyt en Français

M6:2721

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — tiré de ses conférences enregistrées sur le Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: تا لب رودخانه از آب زلال شاداب و خندان شود، و بر کنار جویبار گل یاسمین سر برآورد. معنا: این بیت، تأثیر حضور و لطف الهی را با تمثیلی از طبیعت بیان می‌کند؛ همان‌گونه که آب زلال به جویبار حیات می‌بخشد و گل‌ها می‌رویاند، عنایت حق نیز جان و جهان را تازه و شکوفا می‌سازد.

شرح

من پیشتر گفته‌ام که مولانا با صوفی هم‌صداست که «سیلی نقد از حلوای نسیه به». این بیت از آن جهت مهم است که «نقد» را نه تنها سیلی، که حضور جان‌بخش معشوق می‌داند. اینجا، جویبارِ حیات، از آبِ «معین» یعنی آبِ روان و زلال الهی لبریز می‌شود و این آب، چنان طراوتی به آن می‌بخشد که گویی «می‌خندد». این خندهٔ لب جویبار، نمادی از شادابی و نشاطی است که از حضور بی‌واسطه و «نقد» حق بر جهان می‌تابد. مولانا سپس بلافاصله در بیت بعدی توضیح می‌دهد: «چون ببینی بر لب جو سبزه مست / پس بدان از دور کانجا آب هست». یعنی این شادابی و سبزی که بر لب جوی می‌بینیم، خود نشانهٔ حیاتی جاری و ساری است. این مثال را مولانا برای شرح حال عارفان و سالکان به کار می‌گیرد: وقتی به عارف و انسانی واصل نزدیک می‌شوید و او را سرشار از بسط و سبک‌روحی می‌یابید، وقتی می‌بینید که در اوج حال خوش، آنچنان در پرواز است که حتی آرامش و شادی او به شما نیز سرایت می‌کند، بدانید که در آنجا خبری هست. بدانید که این شخص از آبی معین نوشیده و به حضوری نقد دست یافته است. همچنان که سبزه و گل یاسمین بر لب جوی سر برمی‌آورند، حیات روحانی نیز از حضور حق بر قلب عارف متجلی می‌شود. این اشاره به «یاسمین» که نمادی از زیبایی و عطر خوش است، بیانگر آن است که این حضور صرفاً یک حالت درونی نیست؛ بلکه ثمرات بیرونی و عطرآگینی نیز دارد که دیگران می‌توانند آن را حس کنند و از آن بهره‌مند شوند. این همان «سیماهم فی وجوههم من اثر السجود» است؛ نشانه‌های درونی که در ظاهر متجلی می‌شوند. این بیت، در واقع، دعوت به درک نشانه‌های حضور حق در جهان و در وجود انسان‌های کامل است. مولانا ما را فرامی‌خواند که از ظواهر نگذریم، بلکه با چشم بصیرت به این نشانه‌ها بنگریم و از طریق «نشان پا» به «آهو» برسیم. آنچه بر عارف می‌گذرد، صرفاً تجارب شخصی نیست؛ بلکه تجلیات جهانی‌ای است که دیگران را نیز به سمت منبع این حیات دعوت می‌کند.

نکات کلیدی

  • «نقد» و حضور الهی، سرچشمهٔ حقیقی شادی و طراوت است، نه وعده‌های دوردست.
  • جویبار حیات، از آب «معین» (حضور زلال حق) خندان می‌شود و گل‌های یاسمین (زیبایی و عطر معنوی) می‌رویاند.
  • شادابی و بسط حال در عارفان، نشانهٔ قطعی دسترسی آن‌ها به «آب حیات» معنوی است.
  • مولانا ما را به دیدن نشانه‌های حضور حق در جهان و در انسان‌های کامل فرامی‌خواند.

Sources: d6-s63 · 44:55 d6-s63 · 47:38

❋

به زبانِ تو — Votre langue · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.