Lire Livre 6 La souris implorant la grenouille : « Ne cherche pas d'excuses et ne remets pas à plus tard la réalisation de ce besoin, car le retard entraîne des maux, et le soufi est l'enfant de l'instant, et l'enfant ne lâche pas la main de son père, et le père compatissant du soufi, qui est l'instant, ne le rend pas dépendant de demain, mais le maintient tellement immergé dans le jardin de Sa prompte reddition des comptes qu'il n'est pas comme le commun des mortels qui attend l'avenir, mais il est un fleuve, non une période, car il n'y a ni matin ni soir auprès de Dieu, ni passé ni futur, ni azel ni abîme. Adam n'est pas un précurseur et le Dajjal n'est pas un successeur, car ces conventions se trouvent dans la sphère de la raison partielle et de l'esprit animal. Dans le monde de l'absence de lieu et de temps, ces conventions n'existent pas. Il est donc l'enfant d'un instant dont on ne comprend que la négation de la distinction des temps, comme on comprend de 'Allah est Un' la négation de la dualité, non la vérité de l'unicité. » Verset 2723

M6:2723 — گفت سیماهم وجوه کردگار / که بود غماز باران سبزه‌زار

گفت سیماهم وجوه کردگارکه بود غماز باران سبزه‌زار
✦ Rendre ce beyt en Français

M6:2723

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — tiré de ses conférences enregistrées sur le Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: گفت نشانهٔ آنان در چهره‌هایشان، فعلِ خداوند است، همان‌گونه که سبزیِ چمنزار، خبرچینِ بارانِ پنهان است. معنا: مولانا می‌گوید که حالات و نشانه‌های روحی انسان‌های حقیقی، تجلی آشکار حضور و کارکرد پروردگار است، درست همان‌طور که سرسبزی یک چمنزار از بارشی که کسی ندیده، خبر می‌دهد.

شرح

این بیت، از آن ابیات کلیدی مثنوی است که از 'نقدِ حال' و 'کشفِ احوال' سخن می‌گوید. مولانا در این بخش از مثنوی، داستانی را پیش می‌کشد که در آن صوفی نقدِ امروز را، حتی اگر سیلی باشد، بر نسیهٔ فردا ترجیح می‌دهد. این استعاره در نهایت به دیالوگ میان عاشق و معشوق تبدیل می‌شود که در آن سیلی از دست دوست نیز شیرین است. در ادامه، مولانا به این حقیقت اشاره می‌کند که حضور معشوق را می‌توان در احوالِ خوش و سبک‌روح عارفان دید، همان‌گونه که سرسبزی کنار جوی، از جریان آب زیرین خبر می‌دهد.

من بارها گفته‌ام که مولانا 'نقد' را بر 'نسیه' ارجحیت می‌دهد. عارفان بهشتشان را در همین دنیا می‌خواهند؛ نه در آینده‌ای دور. این نقدِ حال، خود را به شکل نشانه‌هایی آشکار می‌کند. اینجا مولانا به آیهٔ شریف قرآن اشاره می‌کند: «سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ» (فتح: ۲۹) و نیز «يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيمَاهُمْ» (الرحمن: ۴۱). 'سیما' در عربی به معنای نشانه و علامت است، گرچه در فارسی امروز به معنای چهره به کار می‌رود. مولانا با هوشمندی تمام، این مفهوم قرآنی را در اینجا به کار می‌گیرد. یعنی چهره و احوال ظاهر عارف، نشانهٔ فعل کردگار است.

این 'سیما' و 'نشانه' کاملاً طبیعی است. سبزه‌زار از بارانی خبر می‌دهد که شب باریده و کسی ندیده است. طراوت و تازگیِ باغِ زیبا گواهِ بارانِ پنهانی است. این دقیقا در نقطهٔ مقابلِ ریاکاری و تصنع قرار می‌گیرد. مولانا از آن دسته عارفانی نیست که نشانه‌های دینی را تصنعی بر خود بنشاند. اثر سجود بر پیشانی مؤمنِ حقیقی، از آنِ عشق و لذت عبادت است، نه مهری داغ‌کرده. عارفِ خوش‌حال و سبک‌روحی که آرامش دریای وجودش به دیگران هم سرایت می‌کند، خود دلیلِ حضور 'آب حیات' است.

بنابراین، این بیت درسی عمیق دربارهٔ 'دیدن' و 'کشف' نشانه‌های الهی در جهان و در انسان‌هاست. این نشانه‌ها نه در کلام کهنهٔ فلسفی، که در 'حال' و 'کفایتِ حال' آشکار می‌شوند. وقتی نزد عارفی می‌نشینی و می‌بینی که وقتش خوش است، سبک‌روح است و در حال پرواز، بدان که 'خبری هست'. این همان 'غمازی' است؛ خبرچینیِ سبزه‌زار از بارانِ کردگار.

نکات کلیدی

  • حالات روحی و معنوی انسان‌های حقیقی، تجلیات آشکار حضور الهی‌اند.
  • همان‌طور که سبزه‌زار غماز باران پنهانی است، احوال خوش عارف نیز نشان‌دهندهٔ نعمت‌های غیبی است.
  • مولانا بر 'نقد حال' تأکید دارد: یافتن بهشت و آرامش در اکنون، نه در وعده‌های آینده.
  • نشانه‌های ایمان و عبودیت باید طبیعی و از سر عشق باشند، نه تصنعی و ریاکارانه.
  • دیدن شادی و سبکی روح در عارف، بهترین گواه بر حضور و کارکرد کردگار در اوست.

Sources: d6-s63 · 44:55:00 d6-s63 · 47:38:00 d6-s63 · 49:54:00

به زبانِ تو — Votre langue · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.