Lire› Livre 6› L'histoire de cet homme qui recevait une allocation du muhtasib de Tabriz et avait contracté des dettes en espérant cette allocation, ignorant sa mort. En fin de compte, aucune dette ne fut remboursée par un vivant, sauf par le muhtasib décédé, comme on a dit : « Celui qui est mort et s'est reposé n'est pas mort ; le mort est celui des vivants. »› Verset 3021

M6:3021 — لا ابالی گشته زو و وام‌جو / بر امید قلزم اکرام‌خو

لا ابالی گشته زو و وام‌جوبر امید قلزم اکرام‌خو
✦ Rendre ce beyt en Français

M6:3021

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — tiré de ses conférences enregistrées sur le Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: او از اعتماد به او، لاابالی و وام‌جو گشته بود، بر امید آن دریای کَرَم و بخشندگی. معنا: این بیت وضعیت درویشی را توصیف می‌کند که با تکیه بر کرَم بی‌کران محتسب تبریز، بی‌پروا و بی‌حساب وام گرفته بود و غم و غصه‌ای نداشت.

شرح

این بیت در بستر داستانی ژرف در مثنوی مطرح می‌شود که حکایت درویشی را بازگو می‌کند که به دلیل پشت‌گرمی به کرَم بی‌منتهای محتسب تبریز، بدرالدین عمر، بی‌هیچ مبالات و ملاحظه‌ای وام‌های سنگین می‌گیرد. این وضعیت «لاابالی گشتن» درویش، حاصل یک اطمینان و یقین عمیق است؛ اطمینانی که او را از غصه و پریشانیِ معمولِ بدهکاران می‌رهاند.

مولانا با ظرافت، محتسب را به «قلزم اکرام‌خو» تشبیه می‌کند؛ دریایی که خوی و عادت ذاتی‌اش کرم و بخشش است. این تصویر یک منبع فیض و سخاوت بی‌کران را ترسیم می‌کند که در مقابل آن، هر بدهی و نیاز مادی کوچک و ناچیز می‌نماید. درویش نه بر اساس محاسبات عقلانی، بلکه بر پایه یک «امید» مطلق و یک باور قلبی، به این دریای کرم متصل است.

این «لاابالی‌گری» در واقع از نوع بی‌تفاوتیِ غافلانه نیست، بلکه خود نشانه‌ای از مرتبه‌ای از توکل و بی‌باکی است که تنها از شناخت یک منبع بی‌زوال حاصل می‌شود. این را می‌توان به مثالی از رابطه مرید و مراد، یا سالک و حق، تعمیم داد. وقتی انسان به دریایی از فیض الهی متصل شود، غم کمبودهای عالم ماده از دلش رخت برمی‌بندد. این همان حالتی است که در ابیات بعدی، مولانا آن را به «گرم شد پشتش ز خورشید عرب» تشبیه می‌کند؛ کسی که پشت‌گرم به پیامبر اسلام است، از خشم و تهدید ابولهب بیمی ندارد. درویش این داستان نیز از نوعی پشت‌گرمی به یک منبع بخشایش لایزال برخوردار است که او را شادکام و خندان، فارغ از نگرانی بدهی‌ها می‌دارد، حالتی که اغلب بدهکاران از آن محرومند. این تمثیلی است از اینکه چگونه اتصال به یک حقیقت بزرگ‌تر و بخشنده‌تر می‌تواند انسان را از قید دغدغه‌های کوچک‌تر آزاد کند و به او آرامش و بی‌باکی ببخشد.

نکات کلیدی

  • اطمینان بی‌حد به کرَم و بخشش یک منبع لایزال.
  • بی‌باکی و لاابالی‌گری که از توکل عمیق برمی‌خیزد، نه از بی‌تفاوتی.
  • تشبیه منبع فیض به «قلزم اکرام‌خو» (دریای بخشندگی).
  • رهایی از غم و نگرانی‌های مادی با اتصال به حقیقت بزرگ‌تر.
  • تجلی «پشت‌گرمی» در آرامش خاطر در مواجهه با مشکلات.

Sources: d6-s68 · 00:35:20 d6-s68 · 00:38:43 d6-s68 · 00:41:00 d6-s68 · 00:42:41

❋

به زبانِ تو — Votre langue · AI

❋

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.