Lire Livre 6 Après leur séjour caché dans les villes de Chine, dans la capitale, et après que leur patience se soit prolongée, l'aîné ne supportant plus dit : « Je pars, adieu ! Je me présenterai au roi, mais mon pas m'atteindra-t-il mon but, ou ma tête tombera-t-elle comme un cœur de ma main là-bas ? » Et les conseils de ses frères ne lui furent d'aucune utilité : « Ô toi qui reproches aux amoureux, laisse cette bande que Dieu a égarée, comment la guideras-tu ? » jusqu'à la fin. Verset 4115

M6:4115 — گویدش عیسی بزن در من دو دست / ای عمی کحل عزیزی با منست

گویدش عیسی بزن در من دو دستای عمی کحل عزیزی با منست
✦ Rendre ce beyt en Français

M6:4115

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — tiré de ses conférences enregistrées sur le Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: عیسی به او می‌گوید: ای مرد نابینا، دو دست خود را به من بزن [و به من متوسل شو]، که سرمه‌ای گران‌بها و معجزه‌آسا همراه من است.

معنا: عیسی، در نقش طبیب روحانی، از انسان نابینا و سرگشته دعوت می‌کند که با توسل و اعتماد به او، بینایی روح خود را بازیابد، چرا که داروی شفابخش همراه اوست.

شرح

این بیت در میانهٔ گفت‌وگویی تمثیلی می‌آید. مولانا وضع کسی را تصویر می‌کند که از پیروی یک راهبر و پیر اکراه دارد و می‌گوید: «چگونه کورکورانه دنبال تو بیایم؟» پاسخ مولانا قاطع است: «کور با رهبر به است تنها یقین». یعنی نابینایی که دست در دست راهنما دارد، حالش بسی بهتر از نابینایی است که به یقین‌های فردی و متوهمانهٔ خود تکیه کرده است. در اینجاست که داستان عیسی و مرد کور به میان می‌آید.

عیسی در مثنوی، مظهر اتمّ و اکمل طبیب روحانی و پیر رشاد است. او به مردی که از کوری روح رنج می‌برد، دعوتی می‌کند. «بزن در من دو دست» فرمانی برای ضربه زدن نیست؛ این یک دعوت به توسل است. یعنی دستت را به من بده، به من بیاویز، به من اعتماد کن و خود را به من بسپار. این همان منطق تسلیم در برابر جراح است که پیش‌تر گفتیم؛ بیمار برای شفا یافتن، باید خود را به تیغ و تخصص جراح بسپارد. در سلوک روحانی نیز، سالک باید به پیر خود اعتماد کند.

چرا باید به عیسی اعتماد کرد؟ چون «کحل عزیزی با منست». کحل یا سرمه، دارویی برای چشم بود. اما این سرمه، سرمه‌ای عادی نیست؛ «عزیز» است، یعنی کمیاب، گران‌بها، و قدرتمند. این «سرمهٔ اعجاز» است که نه چشم سر، بلکه چشم دل را بینا می‌کند. این کحل، همان حکمت، همان بصیرت، و همان نیروی معنوی است که در وجود یک راهنمای حقیقی به ودیعت نهاده شده و می‌تواند حجاب‌ها را از پیش چشم جان سالک بردارد.

در ابیات پیشین، مولانا سرنوشت کسانی را یادآوری می‌کند که این دعوت را رد کردند. «جهودانه بماند از رشد». یعنی آن نابینایی که از مسیح روی برگرداند، به سرنوشت منکران دچار شد و در کوری ابدی باقی ماند. این نشان می‌دهد که در مکتب مولانا، فرصت شفای روحانی از طریق پیر و راهبر به دست می‌آید و اعراض و رویگردانی از او، به معنای انتخاب کوری و ظلمت است. این بیت، نقطهٔ اوج این دعوت است؛ ندای پرمهر طبیب جان که بیمار را به سوی شفا فرا می‌خواند.

نکات کلیدی

  • شفای روحانی نیازمند تسلیم در برابر طبیب روح (پیر) است.
  • عیسی نماد راهبری است که داروی بصیرت، یعنی «کحل عزیز»، را با خود دارد.
  • «دست زدن» در این بیت به معنای توسل، اعتماد، و سپردن خویشتن است.
  • کوری حقیقی، کوری روح است که با رویگردانی از راهنمای الهی، ابدی می‌شود.
  • در سلوک، یقین فردی و بی‌راهنما می‌تواند از بزرگترین حجاب‌ها باشد.

Sources: d6-s92 · 18:28 d6-s92 · 20:44 d6-s92 · 30:35 d6-s92 · 31:31

به زبانِ تو — Votre langue · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.