पढ़िए› दफ़्तर 1› अरब का उपहार, यानी घड़ा, खलीफ़ा के सेवकों को सौंपना› शेर 2826
M1:2826 — خنده میآمد نقیبان را از آن / لیک پذرفتند آن را همچو جان
M1:2826
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
نگهبانان و کارگزاران خلیفه با دیدن کوزهی آب به عنوان هدیه، خندهشان گرفت اما از روی ادب و احترام، آن را بسیار گرامی داشتند و پذیرفتند.
این بیت لحظهای کلیدی در داستان مرد عرب بادیهنشین را به تصویر میکشد. او با تمام وجود و از سر اخلاص، کوزهای آب باران را که در بیابان جمع کرده، به عنوان بهترین هدیه برای خلیفه به بغداد آورده است. اما درباریان خلیفه که در کنار رود عظیم دجله زندگی میکنند، این هدیه را مضحک و بیارزش میبینند و ناخودآگاه خندهشان میگیرد.
نکتهی اصلی بیت در نیمهی دوم آن است: «لیک پذرفتند آن را همچو جان». با وجود تمسخر درونی، آنها هدیه را با احترام کامل و همچون چیزی گرانبها میپذیرند. چرا؟ ابیات بعدی توضیح میدهند که این رفتار، بازتابی از شخصیت و منش خود خلیفه است. لطف و بزرگواری خلیفه در تمام ارکان دربارش نفوذ کرده و کارگزارانش نیز آموختهاند که به نیت و صفای قلب هدیهدهنده نگاه کنند، نه به ارزش مادی هدیه. مولانا از این داستان نتیجه میگیرد که اخلاق و رفتار حاکم (یا در معنای عرفانی، پیر و مرشد) مانند آب یک حوض است که در تمام لولههای متصل به آن (یعنی مریدان و زیردستان) جاری میشود و کیفیت آب کل سیستم را مشخص میکند. ادب و بزرگواری درباریان، نشانهٔ بزرگواری خود شاه است.
- نقیبان
- جمع نقیب؛ سرپرستان، کارگزاران، پیشکاران دربار
- لیک
- ولی، اما
- همچو جان
- مانند جان؛ کنایه از با ارزش و گرامی دانستن، با تمام وجود
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.