पढ़िए› दफ़्तर 1› अरब का उपहार, यानी घड़ा, खलीफ़ा के सेवकों को सौंपना› शेर 2828
M1:2828 — خوی شاهان در رعیت جا کند / چرخ اخضر خاک را خضرا کند
M1:2828
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
رفتار و شخصیت رهبران و حاکمان، مستقیماً بر زیردستان و مردم عادی تأثیر میگذارد و اخلاق جامعه را شکل میدهد.
این بیت در میانهٔ داستان مرد عربی است که سبوی آبی را به عنوان هدیه برای خلیفه آورده است. درباریان با اینکه میدانند این هدیه در برابر رود دجله که کنار کاخ خلیفه است هیچ ارزشی ندارد، با لطف و احترام آن را میپذیرند. مولانا توضیح میدهد که این رفتار نیک درباریان، بازتابی از شخصیت بزرگوار و بخشندهٔ خود خلیفه است.
همانطور که رهبر یا پادشاهی بزرگوار و باگذشت باشد، این ویژگیها در کارگزاران و اطرافیان او نیز نفوذ میکند و جا میافتد. مولانا برای روشنتر شدن این نکته، از یک تصویر طبیعی استفاده میکند: همانطور که آسمان (که در ادبیات کهن منشأ باران و حیات تصور میشد) زمین خشک و خاکی را سرسبز و زنده میکند، «خوی» و منش حاکم نیز جامعهٔ زیردست خود را مطابق با صفات خود شکل میدهد. این اصل در ابیات بعدی با تمثیل حوض و لولهها بسط داده میشود: اگر آب حوض (حاکم) پاک باشد، آبی که از لولهها (مردم) بیرون میآید نیز پاک خواهد بود.
- خوی
- خصلت، سرشت، طبیعت، منش
- رعیت
- مردم، زیردستان، شهروندان تحت حکومت یک پادشاه
- جا کند
- جایگیر میشود، نفوذ میکند، اثر میگذارد
- چرخ اخضر
- آسمان سبز، فلک سبزفام (در نجوم قدیم، فلک چهارم یا فلک خورشید)
- خضرا
- سبز، سرسبز
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.