M1:492 — هر‌چه ذوقِ طبع باشد‌، چون گذشت / بَر نه‌ آرَد همچو شوره رَیع و کشت

在這部分，魯米正在探討一個核心的困惑：在靈性道路上，我們應該追隨那些感覺「容易」和「自然」的事物，還是應該選擇那些需要克制與奮鬥的道路？他警告說，並非所有感覺「對」或「輕鬆」的事情都是神聖的指引。

這個詩節用了一個生動的農業比喻來闡明這一點。ذوق طبع（dhawq-i ṭabʿ）指的是本性的嗜好、自我的傾向、那些不經修煉就讓人感到愉悅的事物。魯米將這種耽溺於本性慾望的行為比作在鹽鹼地（شوره）上耕種。鹽鹼地看起來與沃土無異，但其內在的鹽分會阻止任何種子發芽、生長。同樣地，一個完全由個人喜好和本能慾望驅動的行為，雖然在當下可能令人滿足，但從長遠來看，它無法產生任何持久的靈性果實（ریع و کشت），只會帶來悔恨與損失（如緊隨其後的詩節所言）。

因此，這句詩的重點在於區分兩種「容易」：一種是來自神恩的「順遂」（میسر），它滋養靈魂；另一種是源於自我放縱的「安逸」，它最終會變成一種障礙（معسر）。真正的靈性成長需要有能力分辨這兩者，而不僅僅是盲目地追隨感覺良好的事物。

مولانا در این بخش از دفتر اول، به بررسی راه‌های گوناگون و گاه متضاد در سلوک می‌پردازد. برخی معتقدند باید راهی را رفت که خداوند بر انسان آسان و «میسّر» کرده است. اما مولانا هشدار می‌دهد که این «آسان بودن» می‌تواند دامی از سوی نفس باشد.

این بیت با یک تمثیل روشن کشاورزی، این نکته را توضیح می‌دهد. «ذوق طبع» به معنای لذت‌ها و تمایلات نفسانی و غریزی است. این لذت‌ها ممکن است در لحظه، بسیار جذاب و آسان به نظر برسند، اما ماهیتی گذرا دارند («چون گذشت»). مولانا آن‌ها را به «شوره» یا زمین شوره‌زار تشبیه می‌کند. همان‌طور که در زمین شور هیچ بذر و کشتی به بار نمی‌نشیند و حاصلی («رَیع») نمی‌دهد، پیروی از هوای نفس نیز در نهایت هیچ ثمره‌ی معنوی و ماندگاری برای روح انسان به همراه ندارد. نتیجه‌ی آن، پوچی و پشیمانی است، نه رشد و کمال.