पढ़िए› दफ़्तर 6› विलाल का हिजाज़ की धूप में 'अहद अहद' कहना रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) की मोहब्बत में, उन सुबहों में जब उसका यहूदी आका बुतपरस्ती के कारण उसे हिजाज़ की धूप में कंटीली टहनी से मारता था, और विलाल के बदन से खून उबलता था, और उससे बेइरादा 'अहद अहद' निकलता था, जैसे दूसरे दर्दनाक लोगों से बेइरादा आहें निकलती हैं, क्योंकि वह इश्क़ के दर्द से भरा हुआ था, उसे कांटे के दर्द को दूर करने का कोई ध्यान नहीं था, जैसे फ़िरौन के जादूगर और ज़रजिस और अन्य, जिनकी गिनती नहीं की जा सकती।› शेर 915
M6:915 — گر زنی در شاخ دستی کی هلد / هر کجا پیوند سازی بسکلد
M6:915
अर्थ · به زبانِ تو — आपकी भाषा · AI
این نیروی عظیم و گردانندهی عالم هستی، چنان قدرتمند است که هرگونه تلاش تو برای ایجاد ثبات یا برقراری پیوندی پایدار را در هم میشکند و با خود میبرد.
این بیت در ادامهی توصیف نیروی عشق الهی و قضا و قدر است که کل هستی، از عاشقان گرفته تا افلاک را بیوقفه در حرکت و گردش نگه داشته است. مولانا در ابیات قبل، عاشقان را به سنگی در آسیاب و دل را به ستارهای در آسمان تشبیه کرده که هر دو بیاختیار و بیقرار در حال چرخشاند.
در اینجا، این نیروی عظیم به درختی تشبیه میشود که شاخههایش در تندبادی سهمگین در حرکتاند. اگر کسی تلاش کند تا یکی از این شاخههای پر تحرک را با دست بگیرد و ثابت نگه دارد («گر زنی در شاخ دستی»)، شاخه از دستش رها میشود و به حرکت خود ادامه میدهد («کی هلد؟»). این نیرو هرگونه تلاش برای ایجاد پیوند و ثبات را ناکام میگذارد و آن را پاره میکند («هر کجا پیوند سازی بسکلد»).
پیام عرفانی بیت این است که در برابر جریان مقاومتناپذیر ارادهی الهی، تلاش انسان برای کنترل امور و ایجاد قرار و ثبات، بیفایده است. همانطور که نمیتوان شاخهای را در باد نگه داشت، نمیتوان در برابر سیلان تقدیر ایستاد. تنها راه، تسلیم شدن به این حرکت و همسو شدن با آن است، همان کاری که عاشقان حقیقی همچون بلال حبشی انجام میدهند.
- کی هلد
- کِی رها میکند؟ مگر میگذارد؟ (از مصدر هلیدن به معنای رها کردن و واگذاشتن)
- بسکلد
- میگسلد، پاره میکند (از مصدر گسستن)
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.