Baca› Kitab 1› Para utusan dan penjaga khalifah datang untuk menghormati Badui dan menerima hadiahnya› Bait 2800
M1:2800 — طفل شد مکتب پی کسب هنر / بر امید مرغ با لطف پدر
M1:2800
Makna · به زبانِ تو — Bahasamu · AI
این بیت مثالی است برای کسی که با انگیزه‌ای کوچک و مادی (مانند هدیه گرفتن) کاری را شروع می‌کند، اما در نهایت به دستاوردی بزرگ و معنوی (مانند دانش و هنر) می‌رسد.
این بیت در ادامه‌ی داستان اعرابی بیان می‌شود که با هدف گرفتن پاداشی مادی (دینار) نزد خلیفه آمد، اما با دیدن شکوه معنوی او، هدف اصلی‌اش را فراموش کرد و شیفته‌ی خود خلیفه شد. مولانا برای روشن‌تر کردن این مفهوم، مثال‌های گوناگونی می‌آورد که در همه‌ی آن‌ها، فرد به دنبال چیزی کوچک می‌رود ولی به گنجی بزرگ‌تر دست می‌یابد.
در اینجا، مثال یک کودک است. پدر برای تشویق فرزندش به درس خواندن، به او وعده‌ی یک هدیه، مثلاً یک پرنده‌ی اسباب‌بازی یا واقعی، می‌دهد. کودک با این انگیزه‌ی کوچک و بازی‌گونه به مکتب می‌رود تا «هنر» و دانشی بیاموزد. اما نتیجه‌ی این کار بسیار فراتر از آن هدیه‌ی اولیه است. او در مکتب، به شخصیتی دانا و محترم تبدیل می‌شود و به جایگاه والایی می‌رسد (که در بیت بعدی به آن اشاره می‌شود: «پس ز مکتب آن یکی صدری شده»).
نکته‌ی عرفانی این است که سالک نیز ممکن است در ابتدای راه سلوک، به امید کرامت‌ها، بهشت یا پاداش‌های دنیوی قدم در این راه بگذارد. اما در ادامه، با چشیدن لطف و محبت «پدر» (که نماد پیر، راهنما یا خود خداوند است)، آن انگیزه‌های اولیه را فراموش می‌کند و به معرفت و وصال که هدف اصلی است، دل می‌بندد. آن «مرغ» کوچک، تنها بهانه‌ای برای شروع سفری بزرگ است.
- مکتب
- مدرسه‌ی ابتدایی در قدیم، مکتب‌خانه
- پی
- برای، به دنبالِ
- کسب
- به دست آوردن، آموختن
- هنر
- در اینجا به معنی دانش، فضیلت، مهارت
- مرغ
- پرنده؛ در اینجا احتمالاً کنایه از یک هدیه یا جایزه‌ی کوچک و تشویقی است.
- لطف
- محبت، مهربانی، نیکویی
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.