M1:446 — هر که بویش نیست بی بینی بود / بوی آن بویست کان دینی بود

这句诗出自一个关于嫉妒的故事。一位心怀恶意的维齐尔（وزیر，即大臣）出于嫉妒，试图摧毁一个社群。鲁米借此评论道，这种嫉妒源于灵性官能的丧失。

在此，鲁米运用了一个精妙的比喻：“鼻子”（بینی）象征着人感知属灵实相的官能，即直觉或灵性洞察力。而“嗅觉”或“芬芳”（بوی）则代表这种实相本身，是来自神圣世界的微妙气息。第一行诗句“无嗅之人，实则无鼻”指出，那些无法感知这种灵性芬芳的人，他们的灵性“鼻子”已经萎缩或坏死。他们虽有肉体的鼻子，却失去了最重要的官能。

第二行“真嗅乃是，信仰之息”则清晰地定义了这种芬芳的本质。它不是物质世界的气味，而是“信仰的”（دینی）气息——是虔诚、真理和与神连接所散发出的灵性芬芳。因此，那个嫉妒的维齐尔之所以行为邪恶，根本原因在于他已丧失了感知和向往这种神圣气息的能力，他的灵魂因嫉妒而变得“无鼻”，与善隔绝。

در این بخش از داستان وزیر حسود، مولانا حسادت را به عاملی تشبیه می‌کند که قوای ادراکی انسان را از کار می‌اندازد. او «بینی» را نه فقط عضو ظاهری، بلکه نماد قوه‌ی درک معنوی و تشخیص حقیقت از باطل می‌داند. همان‌طور که بینی سالم بوی خوش را حس می‌کند و انسان را به سمت منبع آن می‌کشاند، قوه‌ی ادراک روحانی نیز انسان را به سوی حقیقت و معنویت رهنمون می‌شود.

این بیت می‌گوید که ارزش واقعی «بینی» به کارکرد آن، یعنی «بو کشیدن» است. اما نه هر بویی، بلکه «بوی دین»؛ یعنی درک رایحه‌های عالم معنا. کسی که این حس را ندارد، حتی اگر بینی ظاهری داشته باشد، در واقع «بی‌بینی» است، زیرا از کارکرد اصلی آن محروم است. وزیر داستان، به دلیل حسادت که وجودش را پر کرده، این حس معنوی را از دست داده و قادر به درک حقیقت نیست. او تنها بوهای دنیوی و نفسانی را دنبال می‌کند و از رایحه‌ی حیات‌بخش دین بی‌خبر است.

This couplet establishes a spiritual metaphor at the heart of the story about the envious vizier. Rumi has just stated that anyone who acts out of envy effectively makes himself "noseless" (M1:444). Here, he clarifies what he means by "nose" and "scent" (būy).

The physical nose perceives mundane smells, but the spiritual "nose" perceives the scent of the divine, the fragrance of truth. A person who lacks this spiritual perception—who has no būy—is the one Rumi considers truly "noseless" (bī-bīnī), regardless of their physical anatomy. The capacity for this perception isn't innate talent or intellectual acuity; it is a function of faith (dīn). The vizier, driven by worldly envy, has destroyed his own ability to perceive the scent of God's truth, rendering him spiritually blind and deaf, and now, scentless.