M1:493 — جز پشیمانی نباشد رَیع او / جز خسارت پیش نارد بَیع او

这句诗出自鲁米讲述的一则故事：一位奸诈的基督教维齐尔（وزیر，大臣）为了从内部分裂基督徒，假意虔诚，而后为不同派系写下相互矛盾的福音书。鲁米借此故事探讨了分辨真假精神道路的难题。

在此处，鲁米警告说，那些仅仅因为“容易”、“顺应本性”或“感觉舒服”（ذوق طبع）而被选择的道路，就像一块盐碱地（شوره），无论如何耕种，都不会有真正的收获。这句诗是对此的比喻性总结：这样的努力，其“收成”（ریع）最终只会是“悔恨”（پشیمانی），其“交易”（بیع）——即以生命和努力换取精神成果——最终只会导致“亏损”（خسارت）。

这里的核心思想是区分“易行之事”（میسّر）与“顺欲之事”。真正的“易行”是上帝为灵魂铺就的、滋养心灵的道路；而仅仅顺应肉体或小我欲望的“容易”，最终会变成“难行之事”（معسّر），因为它引向的是精神的破产，而非成长。因此，这句诗呼吁求道者要超越眼前的舒适感，审视一条道路的最终果实，而不是其表面的吸引力。

این بیت نتیجه‌گیری مولانا از ابیات پیشین است. در آنجا، مولانا توضیح می‌دهد که وزیر مکار نصرانی، احکام متناقضی را در انجیل وارد می‌کرد تا مردم را گمراه کند. یکی از این آموزه‌های انحرافی این بود که انسان باید به دنبال کارهایی برود که طبعش می‌پسندد و برایش «میسّر» و آسان است.

مولانا در اینجا این ایده را رد می‌کند و می‌گوید هر کاری که صرفاً بر مبنای «ذوق طبع» و لذت نفسانی باشد، مانند زمین شوره‌زاری است که هیچ محصولی نمی‌دهد. این بیت تأکید می‌کند که «محصول» (رَیع) چنین عملی، چیزی جز پشیمانی نیست و «معامله» (بَیع) آن، یعنی داد و ستد عمر و انرژی برای لذتی آنی، در نهایت به «خسارت» و زیان ابدی می‌انجامد.

در منطق عرفانی مولانا، معیار درستی یک عمل، آسانی و خوشایند بودن آن برای نفس نیست، بلکه نتیجه‌ی معنوی و تأثیر آن بر رشد روح است. معامله‌ی حقیقی، صرف عمر برای به دست آوردن ارزش‌های ماندگار است، نه لذت‌های گذرا که در پایان فقط حسرت به جای می‌گذارند.