Baca› Kitab 1› Penjelasan tentang kerugian menteri dalam tipu daya ini› Bait 554
M1:554 — از سبب سوزیش من سوداییم / در خیالاتش چو سوفسطاییم
M1:554
Makna · به زبانِ تو — Bahasamu · AI
وقتی میبینم که خداوند چگونه قوانین عادی علت و معلول را در هم میشکند، چنان سرگشته و حیران میشوم که مانند سوفسطائیان، درک خود از واقعیت را از دست میدهم و همه چیز را خیال میپندارم.
این بیت اوج حیرت مولانا در برابر قدرت مطلق خداوند را بیان میکند. در ابیات قبل، او نمونههایی از «سببسوزی» خداوند را برمیشمرد: تبدیل زهر به شربت، آتش به گلستان برای ابراهیم، و کینه به مهر. «سببسوزی» یک اصطلاح عرفانی به معنای قدرت خداوند در برهم زدن زنجیرهی عادی علت و معلول است. او نیازی به اسباب و وسایل ندارد و میتواند نتیجه را مستقیماً و حتی برخلاف انتظار خلق کند.
مولانا میگوید این قدرت شگفتانگیز، او را «سودایی» و دیوانهوار کرده است. عقل او که به دنبال منطق و سببیت است، در برابر این قدرت مطلق کارایی خود را از دست میدهد. در نتیجه، او خود را به «سوفسطایی» تشبیه میکند. سوفسطائیان (Sophists) فلاسفهای بودند که وجود حقیقت عینی را انکار میکردند و همه چیز را حاصل پندار و خیال میدانستند. مولانا نیز در برابر این قدرت خیالآفرین و حقیقتساز خداوند، احساس میکند که درک عادیاش از واقعیت متزلزل شده و نمیتواند میان حقیقت و خیال تمایز قائل شود. این حیرتی مقدس است که عارف را به ورای منطق عقل جزئی میبرد.
- سبب سوزی
- بیاثر کردن علتها، برهم زدن قانون علت و معلول توسط قدرت الهی
- سودایی
- شیدا، مجنون، عاشق شوریده، سرگشته
- خیالاتش
- اشاره به قدرت خیالانگیز و وهمآفرین خداوند که میتواند آنچه را که نیست، واقعی بنمایاند.
- سوفسطایی
- پیرو مکتب سوفسطائیان؛ کسی که حقیقت عینی را انکار میکند و همه چیز را پندار میداند.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.