M2:2636 — از برای لطف عالم را بساخت / ذره‌ها را آفتاب او نواخت

این بیت در میانه‌ی گفت‌وگوی ابلیس با معاویه، اوج نگاه عارفانه‌ی او به ذات خداوند را نشان می‌دهد. ابلیس استدلال می‌کند که اصل و اساس آفرینش، «لطف» الهی است، نه خشم یا نیاز. خداوند جهان را خلق نکرد تا از آن سودی ببرد، بلکه صرفاً برای بخشیدن و مهر ورزیدن این کار را کرد.

تصویر دوم، این مفهوم را روشن‌تر می‌کند: خداوند مانند «آفتاب» است که بر همه‌ی «ذره‌ها» یکسان و بی‌چشمداشت می‌تابد و به آن‌ها گرما و زندگی می‌بخشد. این تشبیه، بی‌نیازی و بخشندگی مطلق خداوند را به تصویر می‌کشد. همان‌طور که خورشید برای تابیدن نیازی به ذرات ندارد، این ذرات هستند که برای وجود و رشد به نور او محتاج‌اند.

در منطق ابلیس، اگر ذات خداوند چنین لطف فراگیری است، پس قهر و راندن او نمی‌تواند اصلی باشد. قهر او همچون ابری گذراست که بر چهره‌ی این خورشید می‌آید و هدف آن نیز تربیتی است: تا موجودات قدر وصل و روشنایی را بیشتر بدانند. بنابراین، آفرینش تجلی بی‌قید و شرط عشق الهی است.