Baca› Kitab 3› Kisah penduduk Saba dan kebodohan mereka dan tidak efektifnya nasihat para nabi kepada orang-orang bodoh› Bait 2603
M3:2603 — هزلها گویند در افسانه‌ها / گنج می‌جو در همه ویرانه‌ها
M3:2603
Makna · به زبانِ تو — Bahasamu · AI
مولانا هشدار می‌دهد که ظاهر داستان‌ها و حکایت‌ها ممکن است ساده یا حتی بیهوده به نظر برسد، اما باید در عمق آنها به دنبال معانی ارزشمند و پنهان گشت، همان‌طور که گنج را در ویرانه‌ها می‌جویند.
این بیت یک اصل کلیدی در روش داستان‌گویی مولانا و راهنمایی برای خوانندهٔ مثنوی است. او بلافاصله پس از اشاره به «افسانه‌های کودکان»، این نکته را بیان می‌کند تا بگوید حکایت‌هایی که نقل می‌کند، از جمله قصهٔ عجیب «اهل سبا» که در ادامه می‌آید، نباید سطحی قضاوت شوند.
کلمهٔ «هزل» در اینجا به معنای سخن بیهوده، شوخی یا داستانی است که در ظاهر جدی نیست. مولانا می‌پذیرد که پوستهٔ بیرونی این قصه‌ها ممکن است چنین به نظر برسد. اما او بلافاصله تمثیل قدرتمند «گنج در ویرانه» را به کار می‌برد. ویرانه مکانی متروک، بی‌ارزش و ظاهراً خالی از لطف است، اما در فرهنگ کهن، گنج‌های گرانبها اغلب در چنین مکان‌هایی پنهان شده‌اند. به همین ترتیب، داستان‌های مثنوی نیز در ظاهر ممکن است ساده، عجیب یا حتی «هزل»آمیز باشند، اما در باطن، حقایق عمیق عرفانی و اخلاقی را در خود نهفته دارند.
این بیت دعوتی است به ژرف‌نگری و عبور از صورت به معنا. مولانا از خواننده می‌خواهد که یک «گنج‌جو» باشد، نه یک ناظر سطحی. کسی که زحمت کاویدن و تأمل را به خود می‌دهد، به گوهر معنا دست خواهد یافت. این اصل در سراسر مثنوی جاری است و به ما می‌آموزد که حقیقت را می‌توان در غیرمنتظره‌ترین جاها و در ساده‌ترین قالب‌ها پیدا کرد.
- هزلها
- جمع هزل؛ شوخی‌ها، سخنان بیهوده، مطالب غیرجدی
- می‌جو
- فعل امر از مصدر جستن؛ جستجو کن، بگرد
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.