Baca› Kitab 5› Kisah budak perempuan yang bersetubuh dengan keledai nyonya, dan dia telah mengajarkan keledai itu cara bersetubuh seperti manusia, dengan memasukkan labu ke penis keledai agar tidak berlebihan. Sang nyonya mengetahui hal itu, tetapi tidak melihat trik labu. Dia mengirim budak perempuan itu dengan dalih ke tempat yang jauh, lalu bersetubuh dengan keledai tanpa labu dan binasa dalam kehinaan. Budak perempuan itu kembali larut malam dan meratap, "Wahai jiwaku dan wahai mataku yang terang, kau melihat penis, tapi tidak melihat labu. Kau melihat kemaluan, tapi tidak melihat yang lain. 'Setiap yang kurang itu terkutuk,' artinya setiap pandangan dan pemahaman yang kurang itu terkutuk. Jika tidak, orang-orang yang cacat fisik itu dirahmati, bukan terkutuk. Bacalah 'Tidak ada keberatan bagi orang buta.' Ayat itu menafikan keberatan, menafikan kutukan, menafikan teguran, dan kemurkaan.› Bait 1368
M5:1368 — زشتها را خوب بنماید شَرَه / نیست چون شهوت بتر ز آفاتِ ره
M5:1368
Makna · به زبانِ تو — Bahasamu · AI
حرص و شهوت، زشتیها را در نظر انسان زیبا جلوه میدهد و به همین دلیل، شهوت بدترین و خطرناکترین آفت در مسیر سلوک و خودشناسی است.
این بیت در دل داستان کنیزک و خاتون و خر قرار دارد و یک نتیجهگیری اخلاقی مهم را بیان میکند. مولانا توضیح میدهد که چگونه شهوتِ لگامگسیخته، مانند یک عینکِ تحریفکننده عمل میکند و قدرت تشخیص انسان را از بین میبرد. در ابیات قبل، او میگوید که شهوت میتواند «خر را مانند یوسف» زیبا نشان دهد. این بیت همان ایده را به یک اصل کلی تبدیل میکند: شهوت (شَرَه) زشتترین چیزها را زیبا و خواستنی جلوه میدهد.
«آفاتِ ره» اشاره به موانع و خطراتی دارد که سالک در مسیر معنوی و روحانی با آنها روبروست. از نظر مولانا، در میان تمام این خطرات - مانند غرور، حسد، خشم و... - هیچکدام به اندازهی شهوت ویرانگر نیست. چرا که شهوت نه تنها انسان را به انجام کارهای پست وامیدارد، بلکه با فریب دادنِ قوهی ادراک، خودِ آن کارها را نیز در نظرش موجه و دلپذیر میسازد. همانطور که خاتون در این داستان، عمل حیوانی و خطرناک خود را به خاطر غلبهی شهوت، لذتبخش و بیخطر میپندارد و در نهایت به شکلی فجیع هلاک میشود.
- شَرَه
- حرص، آزمندی، شهوت شدید و سیریناپذیر
- آفاتِ ره
- خطرات و موانع راه سلوک و طریقت معنوی
- بتر
- بدتر، بدترین
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.