Baca› Kitab 5› Kisah budak perempuan yang bersetubuh dengan keledai nyonya, dan dia telah mengajarkan keledai itu cara bersetubuh seperti manusia, dengan memasukkan labu ke penis keledai agar tidak berlebihan. Sang nyonya mengetahui hal itu, tetapi tidak melihat trik labu. Dia mengirim budak perempuan itu dengan dalih ke tempat yang jauh, lalu bersetubuh dengan keledai tanpa labu dan binasa dalam kehinaan. Budak perempuan itu kembali larut malam dan meratap, "Wahai jiwaku dan wahai mataku yang terang, kau melihat penis, tapi tidak melihat labu. Kau melihat kemaluan, tapi tidak melihat yang lain. 'Setiap yang kurang itu terkutuk,' artinya setiap pandangan dan pemahaman yang kurang itu terkutuk. Jika tidak, orang-orang yang cacat fisik itu dirahmati, bukan terkutuk. Bacalah 'Tidak ada keberatan bagi orang buta.' Ayat itu menafikan keberatan, menafikan kutukan, menafikan teguran, dan kemurkaan.› Bait 1370
M5:1370 — چون خری را یوسف مصری نمود / یوسفی را چون نماید آن جهود
M5:1370
Makna · به زبانِ تو — Bahasamu · AI
این بیت میگوید وقتی شهوت میتواند چیزی زشت (خر) را تا این حد زیبا (مانند یوسف) نشان دهد، پس ببین با چیزی که ذاتاً زیباست (یک انسان یوسفگون) چه میکند و آن را چقدر فریبندهتر به تو مینمایاند.
این بیت در ادامهٔ داستان کنیزک و خاتون و خر بیان میشود و به قدرت ویرانگر «شهوت» میپردازد. مولانا توضیح میدهد که شهوت چگونه ادراک انسان را کاملاً دگرگون میکند. در مصراع اول، به ماجرای خاتون اشاره دارد که شهوت، خری را در نظرش آنچنان زیبا و خواستنی جلوه داد که همچون یوسف پیامبر، مظهر زیبایی، به چشمش میآمد.
مصراع دوم یک پرسش تکاندهنده و هشداری جدی است. مولانا میگوید حال که نیروی شهوت اینچنین قدرتمند است که میتواند یک «خر» را به «یوسف» تبدیل کند، تصور کن که اگر با یک «یوسف» واقعی روبرو شود، یعنی با انسانی زیبا و جذاب، آن را چگونه در نظرت جلوه خواهد داد؟ پاسخ تلویحی این است که آن را به مرتبهای فراتر از واقعیت، به جایگاه یک معبود یا یک نیاز مطلق ارتقا میدهد و عقل و اختیار را به کلی از انسان سلب میکند.
در اینجا «جهود» (یهودی) استعاره از نفس اماره و شهوت است. در ادبیات عرفانی آن دوران، گاهی از یهودی به عنوان نماد انکار حقیقت یا مادیگرایی سرسخت استفاده میشد. مولانا شهوت را به یهودیای تشبیه میکند که حقیقت معنوی را انکار میکند و فقط ظاهر فریبنده را میبیند و مینمایاند. پیام اصلی بیت این است: اگر شهوت با زشتی چنین میکند، فریبندگی آن در برابر زیبایی صدچندان خطرناکتر است.
- جهود
- یهودی؛ در اینجا استعاره از نفس اماره و شهوت که حقیقت را انکار میکند.
- نمود
- نشان داد، جلوه داد.
- یوسف مصری
- حضرت یوسف که در مصر عزیز بود؛ نماد و مظهر زیبایی تام و تمام.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.