Baca› Kitab 5› Kisah budak perempuan yang bersetubuh dengan keledai nyonya, dan dia telah mengajarkan keledai itu cara bersetubuh seperti manusia, dengan memasukkan labu ke penis keledai agar tidak berlebihan. Sang nyonya mengetahui hal itu, tetapi tidak melihat trik labu. Dia mengirim budak perempuan itu dengan dalih ke tempat yang jauh, lalu bersetubuh dengan keledai tanpa labu dan binasa dalam kehinaan. Budak perempuan itu kembali larut malam dan meratap, "Wahai jiwaku dan wahai mataku yang terang, kau melihat penis, tapi tidak melihat labu. Kau melihat kemaluan, tapi tidak melihat yang lain. 'Setiap yang kurang itu terkutuk,' artinya setiap pandangan dan pemahaman yang kurang itu terkutuk. Jika tidak, orang-orang yang cacat fisik itu dirahmati, bukan terkutuk. Bacalah 'Tidak ada keberatan bagi orang buta.' Ayat itu menafikan keberatan, menafikan kutukan, menafikan teguran, dan kemurkaan.› Bait 1377
M5:1377 — فعل آتش را نمیدانی تو برد / گرد آتش با چنین دانش مگرد
M5:1377
Makna · به زبانِ تو — Bahasamu · AI
وقتی از طبیعت و پیامدهای ویرانگر شهوت آگاهی نداری، با این جهل و نادانی، خود را در معرض آن قرار مده.
این بیت هشداری است دربارهٔ روبرو شدن با امیال قدرتمند، بهویژه شهوت، بدون داشتن دانش و بصیرت کافی. مولانا شهوت را به آتش تشبیه میکند؛ نیرویی که هم میتواند مفید باشد (مانند ازدواج که در بیتهای قبل به آن اشاره شد) و هم ویرانگر. همانطور که نزدیک شدن به آتش بدون دانستن راه و رسم کنترل آن، به سوختن و نابودی میانجامد، تسلیم شدن به شهوت بدون درک عواقب و سازوکارهای مهار آن نیز هلاکتبار است.
در داستان، «خاتون» نماد کسی است که تنها ظاهر عمل (لذت کنیز) را میبیند اما از «دقیقه» یا نکتهٔ ظریف و حیاتی آن (کدو) غافل است. این «دانشِ ناقص» او را به کام مرگ میکشاند. مولانا این اصل را تعمیم میدهد: هر نیروی عظیمی در جهان، از جمله عشق، قدرت، یا امیال نفسانی، مانند آتش است. برای بهره بردن از آن، به معرفت و خویشتنداری نیاز است، وگرنه همان نیرو فرد را نابود خواهد کرد. این بیت، در واقع، مقدمهای است برای شرح فاجعهای که در اثر جهل و شهوترانی خاتون رخ میدهد.
- فعل
- کار، اثر، خاصیت
- بُرد
- در اینجا به معنی تحمل، صبر، یا به طور کلی، نحوهٔ مواجهه و کنار آمدن.
- مگرد
- نگرد، نزدیک نشو
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.