Baca› Kitab 5› Kisah budak perempuan yang bersetubuh dengan keledai nyonya, dan dia telah mengajarkan keledai itu cara bersetubuh seperti manusia, dengan memasukkan labu ke penis keledai agar tidak berlebihan. Sang nyonya mengetahui hal itu, tetapi tidak melihat trik labu. Dia mengirim budak perempuan itu dengan dalih ke tempat yang jauh, lalu bersetubuh dengan keledai tanpa labu dan binasa dalam kehinaan. Budak perempuan itu kembali larut malam dan meratap, "Wahai jiwaku dan wahai mataku yang terang, kau melihat penis, tapi tidak melihat labu. Kau melihat kemaluan, tapi tidak melihat yang lain. 'Setiap yang kurang itu terkutuk,' artinya setiap pandangan dan pemahaman yang kurang itu terkutuk. Jika tidak, orang-orang yang cacat fisik itu dirahmati, bukan terkutuk. Bacalah 'Tidak ada keberatan bagi orang buta.' Ayat itu menafikan keberatan, menafikan kutukan, menafikan teguran, dan kemurkaan.› Bait 1389
M5:1389 — مرگ بد با صد فضیحت ای پدر / تو شهیدی دیدهای از کیر خر
M5:1389
Makna · به زبانِ تو — Bahasamu · AI
مولانا با طنزی تلخ میگوید این زن که در راه شهوترانی کشته شد، مرگی خفتبار داشت و نمیتوان او را با شهیدان راه حق مقایسه کرد.
این بیت، نقطهی اوج اخلاقی داستان «کنیزک و خاتون» است. پس از توصیف مرگ هولناک و شرمآور خاتون که از تقلید کورکورانهی شهوت کنیزک ناشی شد، مولانا مستقیماً خواننده را خطاب قرار میدهد. او با یک پرسش بلاغی تکاندهنده، تضاد میان دو نوع مرگ را آشکار میکند: مرگ در راه خدا (شهادت) که اوج افتخار است، و مرگ در راه نفس اماره و شهوت حیوانی که نهایت خواری و رسوایی (فضیحت) است.
استفاده از کلمهی «شهید» در اینجا طعنهآمیز و کنایهدار است. مولانا میپرسد آیا کسی که اینگونه در بستر شهوت حیوانی جان میدهد، شایستهی نام «شهید» است؟ پاسخ آشکارا منفی است. این بیت مقدمهای است برای نتیجهگیری عرفانی داستان: نفس انسان مانند همان «خر» سرکش است و اگر انسان تسلیم آن شود، به چنین سرنوشت نکبتباری دچار خواهد شد. مرگ زن، نمادی از هلاکت روحانی کسی است که بدون معرفت و کنترل، خود را فدای امیال نفسانی میکند.
- فضیحت
- رسوایی، بیآبرویی، ننگ
- ای پدر
- ای خواننده، ای سالک؛ عبارتی برای خطاب صمیمانه و آموزگارانه
- شهید
- کشته شده در راه خدا؛ در اینجا با کنایه برای کسی که در راه شهوت مرده به کار رفته است.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.