Baca Kitab 6 Mukjizat Hud as. dalam menyelamatkan orang-orang beriman dari umatnya ketika angin topan turun Bait 2231

M6:2231 — گر سبد خواهی توانی کردنش / هم توانی کرد چنبر گردنش

گر سبد خواهی توانی کردنشهم توانی کرد چنبر گردنش
✦ Render bait ini dalam Bahasa Indonesia

M6:2231

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — dari rekaman kuliah Masnavi-nya

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: اگر سبد بخواهی، می‌توانی از آن بسازی؛ و نیز می‌توانی آن را به شکل چنبری به دور گردن درآوری. معنا: این بیت به انعطاف‌پذیری و مطیع بودن شاخ تَر اشاره دارد و آن را با شاخ خشک و سرکش مقایسه می‌کند که به هیچ فرمانی گردن نمی‌نهد.

شرح

مولانا در این بیت به نکته‌ای حیاتی در احوال آدمی می‌پردازد: انعطاف‌پذیری و پذیرش در برابر خشکی و سرسختی. او با تمثیل شاخهٔ تَر و شاخهٔ خشک، جان کلام را بیان می‌کند. باغبان، شاخهٔ راستِ خشک را به آتش می‌سپارد، اما شاخهٔ کجِ تَر را می‌پروراند، چرا که کجیِ همراه با ترَوایی قابل اصلاح است. این همان «عضو حر» یا شاخهٔ تازه است که هر سو بکشی، کشیده می‌شود؛ یعنی پذیرا و مطیع است.

این انعطاف، به معنای انفعال نیست؛ بلکه ظرفیتِ آزادی است برای اینکه بتواند شکل بپذیرد و به کار آید. تو می‌توانی از این شاخهٔ تَر، هم سبد بسازی برای حمل و نقل، و هم «چنبر گردن» بسازی که نماد زینَت یا حتی افسار است. اهمیت در این است که هرچه بخواهی، می‌توانی از آن بسازی، چون روحِ آن هنوز تر و نرم است.

اما درست در مقابل، شاخهٔ «ناشف» یا خشک‌شده‌ای قرار دارد که ریشه‌اش نیز از آب «نشف» شده است. چنین شاخه‌ای دیگر به آن سویی که «امرش می‌کشد» نخواهد آمد. یعنی دیگر تن به هیچ فرمانی نمی‌دهد، زیرا حیات و رطوبت باطنی خود را از دست داده است. اینجاست که مولانا با ارجاع به قرآن کریم، حالِ چنین روحی را تصویر می‌کند: «إِذَا قَامُوا إِلَى الصَّلَاةِ قَامُوا كُسَالَىٰ»؛ یعنی منافقان هنگام نماز با کسالت و بی‌میلی برمی‌خیزند. این کسالت و بی‌نشاطی در عبادت، نشانه‌ای از خشکی و سرسختی روح است. جان خشک، از خود میلی به بندگی ندارد و در برابر امر، مقاوم می‌شود. اما جانِ تَر، با رغبت و نشاط به سوی عبادت می‌رود، چرا که در خود، انعطاف و آمادگی برای هر شکلی از بندگی را دارد. این رطوبت، همان حیات و عشق درونی است که روح را زنده و مطیع نگه می‌دارد.

نکات کلیدی

  • انعطاف‌پذیری و نرمش روحی، نشانه‌ای از حیات معنوی و آمادگی برای بندگی است.
  • صلابت و خشکی روح، مانع اطاعت از امر حق می‌شود و به بی‌میلی در اعمال می‌انجامد.
  • آزادی حقیقی انسان (عضو حر) در گروِ قابلیت او برای شکل‌پذیری در مسیر کمال است.
  • خشکی روح با کسالت، ملالت و بی‌رغبتی در عبادات و رفتارهای اخلاقی آشکار می‌شود.
  • میزان حیات و عشق درونی، ریشهٔ انعطاف‌پذیری و پذیرش انسان را تر یا خشک نگه می‌دارد.

Sources: d6-s52 · 00:09:41 d6-s52 · 00:11:18 d6-s52 · 00:13:01

به زبانِ تو — Bahasamu · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.