Baca Kitab 6 Selesai Kitab Al-Muwatta' Al-Karim Bait 34

M6:34 — نحلها بر کوه و کندو و شجر / می‌نهند از شهد انبار شکر

نحلها بر کوه و کندو و شجرمی‌نهند از شهد انبار شکر
✦ Render bait ini dalam Bahasa Indonesia

M6:34

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — dari rekaman kuliah Masnavi-nya

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: نحل‌ها بر کوه و کندو و درخت / از شهد خود انباری از شکر می‌نهند. معنا: این بیت به تدبیر الهی در آفرینش اشاره دارد که چگونه در کنار عوامل زیان‌بار، آفریننده‌ای برای خیر و شیرینی نیز نهاده است.

شرح

این بیت، در سیاق گفتار مولانا، نمونه‌ای روشن از تدبیر الهی در خلقت است. من بارها بر این نکته تأکید کرده‌ام که جهان‌بینی مولانا، جهان را آکنده از اضداد و تضاد می‌داند؛ این عالم، میدانِ جنگ و ستیز اضداد است، اما نه جنگی بی‌نظم و بی‌حاصل. بلکه در پسِ این ستیز، تدبیری حکیمانه نهفته است که برای هر زهر، تریاقی، و برای هر پلیدی، مطهری آفریده است. این بیت نیز دقیقاً در همین راستا قرار می‌گیرد؛ در جایی که مارها زهر می‌افشانند و تلخی‌ها ما را پریشان می‌کنند، نحل‌ها بر کوه و کندو و شجر، از شهد خود انباری از شکر می‌نهند. این یک تناظر فلسفی عمیق است: برای هر نیروی سلبی، نیروی ایجابی‌ای در کار است که توازن را حفظ می‌کند. این صرفاً یک توصیف از طبیعت نیست، بلکه بیانگر یک اصل کلی در آفرینش است. مولانا برخلاف برخی فلاسفه که از تضاد به نتیجه‌ای جبرگرایانه یا تخریبی می‌رسند، این تضاد را جلوه‌ای از قدرت و حکمت الهی می‌داند. در این دیدگاه، جهانِ طبیعت که محل اضداد و کثرات است، به نحو احسن تدبیر شده است. پس، وجود زهر، ما را نباید به کفرِ نعمت بکشاند، چرا که هم‌زمان، شیرینی شهد نیز آفریده شده است. این توازنی پویا و زاینده است که نقص‌ها را نه از سرِ ناتوانی، بلکه از سرِ حکمت در کنار کمالات قرار می‌دهد تا هر یک نقش خود را در چرخهٔ هستی ایفا کنند. این همان درسی است که مثنوی پیوسته به ما می‌آموزد: دیدن جهان با چشم حکمت الهی، نه با نگاهی جزئی‌نگر و معترض.

نکات کلیدی

  • تدبیر الهی در آفرینش، توازن‌بخش اضداد است و برای هر نیروی سلبی، نیرویی ایجابی نهاده است.
  • وجود زهر (عوامل زیان‌بار) ما را به انکار حکمت آفرینش نکشاند، زیرا همزمان شهد (عوامل خیر) نیز آفریده شده است.
  • نحل‌ها نماد آفرینش خیر و شیرینی‌اند که در کنار شر و تلخی، توازن هستی را حفظ می‌کنند.
  • مولانا جهان را سرشار از تضاد می‌بیند، اما این تضاد را نه موجب بی‌نظمی، بلکه نشانه‌ای از حکمت عمیق الهی می‌داند.
  • این بیت دعوت به نگاهی حکیمانه و جامع به جهان دارد که در آن، هرچند دنیا پر از جنگ و تضاد است، اما همواره نیکویی‌ها و سازندگی‌ها نیز حضوری فعال دارند.

Sources: d6-s01 · 00:58:30

به زبانِ تو — Bahasamu · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.