Baca Kitab 6 Kisah dua bersaudara, satu tidak berjanggut dan satu lagi belum tumbuh jenggotnya, tidur di sebuah rumah bujangan. Suatu malam, yang belum tumbuh jenggotnya menumpuk batu bata di pantatnya. Akhirnya, ular datang dan dengan tipu daya dan kelembutan mengambil batu bata itu dari belakangnya. Anak itu terbangun dan bertengkar, 'Batu bata ini ke mana kau bawa dan mengapa kau bawa?' Ia menjawab, 'Mengapa kau meletakkan batu bata ini?' dan seterusnya Bait 3873

M6:3873 — آن دو سه تار عنایت هم‌چو کوه / سد شود چون فر سیما در وجوه

آن دو سه تار عنایت هم‌چو کوهسد شود چون فر سیما در وجوه
✦ Render bait ini dalam Bahasa Indonesia

M6:3873

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — dari rekaman kuliah Masnavi-nya

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: آن دو سه رشتهٔ عنایت، همچون کوهی محکم، چون فروغ سیما بر چهره‌ها مانع و سد می‌گردد. معنا: این بیت بیان می‌کند که لطف و عنایت الهی، بسان کوهی استوار، از انسان محافظت می‌کند و سیمای مخلصان را چون نشانه‌ای از این حمایت، از گزندها مصون می‌دارد.

شرح

این بیت، در حقیقت، نتیجه‌گیری یک بحث عمیق‌تر در مثنوی دربارهٔ مصونیت اهل اخلاص از گزند شیطان است. مولانا در اینجا به ما می‌آموزد که عنایت و لطف الهی، بسان کوهی عظیم و پایدار، مانعی نفوذناپذیر در برابر شر و وسوسه‌های شیطانی ایجاد می‌کند.

من این «فر سیما در وجوه» را بی‌تردید متصل می‌دانم به آیهٔ شریفهٔ قرآن کریم که می‌فرماید: «سیماهم فی وجوههم من اثر السجود» (فتح: ۲۹). این «فروغ سیما» یا «هالهٔ چهره» تنها یک علامت ظاهری نیست؛ بلکه تجلی بیرونی یک حالت درونی از اخلاص و صدق است. این نورانیت وجه، در حقیقت، خود حکم «امان‌نامهٔ الهی» را دارد، یعنی همان قبالهٔ امنیتی که خداوند به مخلصان خود عطا فرموده است.

تصویر کوه و سد، استحکام و ثبات این حمایت را برجسته می‌کند. همان‌گونه که کوه در برابر طوفان‌ها و سیلاب‌ها ایستادگی می‌کند، عنایت الهی نیز در برابر هجوم شیاطین و پلیدی‌ها، سدی خلل‌ناپذیر است. اما باید توجه داشت که مولانا بلافاصله پس از این بیت، ما را از یک اشتباه رایج برحذر می‌دارد. او نمی‌گوید که چون عنایت الهی هست، دیگر دست از کار بکشیم و به آسودگی بخوابیم. بلکه می‌فرماید: «خشت را مگذار ای نیکوسرش / لیک هم آمن مخسب از دیو زشت». این یعنی، با وجود پناه بردن به عنایت حق، وظیفهٔ ماست که از کوشش‌های خود (که اینجا با «خشت» نمادین شده) دست برنداریم و همواره در برابر دیو زشتِ غفلت و وسوسه هوشیار و بیدار باشیم. جهان ما، به قول خودش، «معرض فساد» است. هیچ‌کس در این دنیا نمی‌تواند ایمنی مطلق را تضمین کند، نه در سلامت جسم و نه در سلامت روح. نیکوکاران هم از این قاعده مستثنی نیستند؛ آن‌ها نیز باید دائماً از خداوند طلب عنایت و حفظ کنند و خود را در پناه او قرار دهند. این عنایت، اگرچه چون کوه است، اما فعال نگه داشتن آن مستلزم بیداری و طلب مستمر ماست.

نکات کلیدی

  • اخلاص، قوی‌ترین سپر الهی در برابر شیطان است.
  • عنایت خداوند همچون کوهی استوار، از مخلصان محافظت می‌کند.
  • فروغ سیمای اهل اخلاص، نشانه‌ای از این امان‌نامهٔ الهی است.
  • این حمایت الهی، انسان را از کوشش و مراقبت خویش بی‌نیاز نمی‌سازد.
  • در این جهان، حتی نیکوکاران نیز باید همواره مراقب بوده و طلب عنایت کنند.

Sources: d6-s86 · 01:08:22 d6-s86 · 01:09:05 d6-s86 · 01:11:00

به زبانِ تو — Bahasamu · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.