M1:192 — اندر آمد شادمان در راه مرد / بی‌خبر کان شاه قصد جانْش کرد

这句诗出自国王与侍女的故事，指向撒马尔罕金匠的命运。神医指示国王，将那名令侍女倾心的金匠召来宫中，然后逐步使其衰亡，以此消除侍女对他的爱恋，治愈她的心病。

如我此前一直强调的，鲁米在《玛斯纳维》中始终坚持“世间万事，环环相扣”（kār az kār khīzad dar jahān）的法则。一件事会引发另一件事，因果链条由此展开。国王对侍女的爱，将他引向神医；神医指明了疗愈之路；而这条路，便是欺骗金匠，将他诱至宫廷。如今，可怜的金匠毫不知情地陷入了一场阴谋，正加速奔向自己注定的结局。

国王为了引诱金匠，赏赐他金银、华袍，并许诺高官与近臣的地位。在古波斯和阿拉伯文学中，“غرور دادن”（ghurūr dādan）意为“欺骗”或“诱骗”，而非今天常用的“赋予荣耀”。金匠一见到“无数财宝与华袍”，便“غرّه شد”（gharreh shod），即受了蒙蔽。他抛弃了一切——妻儿、家乡——只为追寻他自以为的崇高地位。他不知道，这便是“死亡之吻”，如同犹大亲吻耶稣，表面是爱，实则是致死的暗号。对财富和地位的贪婪，完全蒙蔽了金匠的慧眼，使他无法看穿国王的真实意图。

下一句诗（M1:194）中出现的“سوءالقضا”（sū' al-qazā，意为“厄运”）一词至关重要。鲁米说，金匠是“亲足踏上厄运途”。这意味着，他完全是出于自愿，满心欢喜地走向自己那悲惨、不祥的命运。金匠以为等待他的是“王权、尊荣与显赫”，而正如死亡天使（阿兹拉伊勒）所嘲讽的，他不过是走向死亡。那些赐予他的金银与华袍，实际上是他的“血价”（khūn-bahā），而非礼物或奖赏。这正是鲁米在此故事中运用的辛辣讽刺与警世寓言的极致：它揭示了人如何因贪欲的诱惑而亲手为自己掘下万万没想到的坟墓。

这个故事看似简单，却无疑反映了鲁米关于“有色之爱”（'ishq-hā-ye rangi）及其后果的最深刻教诲之一。建立在财富、外在美貌或世俗地位之上的爱，“终非真爱，实为耻辱”。这类爱恋无法长久。金匠因贪爱财富与地位而抛弃一切，奔赴毁灭；正如侍女对金匠的爱，亦是一种必须被消除的“有色之爱”。在鲁米的洞见中，唯有“择选永生者的爱，因祂永存不朽”，才是救赎与永恒之道。这个故事提醒我们，无论为达目的而选择什么，都必须审视其本质，以免在不经意间将自己拖入不愿面对的命运深渊。这句诗教导我们，要时刻审视每一次邀请、每一份礼物背后隐藏的动机与后果，因为迷人的外表之下可能暗藏着可怖的真相。

Este verso, dentro de la historia del rey y la sierva, se centra en el destino del orfebre de Samarcanda. El médico divino había instruido al rey para que atrajera al orfebre a la corte y lo destruyera gradualmente, con el fin de extinguir el amor de la sierva por él y así curar su enfermedad.

Como Rumi insiste, «una acción surge de otra en el mundo» (kār az kār khīzad dar jahān). El amor del rey conduce al médico; el médico revela la cura; y la cura requiere engañar al orfebre. Ahora, el desdichado orfebre, completamente ajeno a la conspiración en la que ha caído, se precipita hacia su destino. Para atraerlo, el rey le ofreció oro, vestiduras suntuosas y promesas de un alto cargo. El orfebre, al ver «la riqueza y las muchas vestiduras», fue engañado (gharreh shod) y abandonó todo —familia, hogar, patria— por lo que creía que era una posición exaltada. No sabía que este era el «beso de la muerte», similar al de Judas, que parecía un gesto de afecto pero era una señal para matar. Su codicia por la riqueza y el estatus le había cegado la visión interior, impidiéndole discernir la verdadera intención del rey.

La ironía trágica, que Rumi subraya en los versos siguientes, es que el orfebre camina hacia su «mal destino» (sū' al-qazā) «por sus propios pies», con total consentimiento. Creyó que le esperaban «reino, honor y grandeza», cuando en realidad se dirigía a la muerte. El oro y las vestiduras no eran regalos, sino el «precio de su sangre» (khūn-bahā). Esta historia ilustra una de las enseñanzas más profundas de Rumi sobre los «amores de color» ('ishq-hā-ye rangi): aquellos basados en la riqueza, la belleza o el estatus mundano no son duraderos y, al final, conducen a la desgracia. El verso nos advierte que examinemos las intenciones ocultas detrás de cada invitación y cada regalo, pues una apariencia cautivadora puede ocultar una realidad aterradora.

Dieser Vers beschreibt den tragischen Weg des Goldschmieds aus Samarkand, der dem Ruf des Königs folgt. Der göttliche Arzt hatte dem König geraten, den Goldschmied, in den die kranke Sklavin verliebt ist, an den Hof zu locken, um ihn dort langsam zu vernichten. Dies soll die Liebe der Sklavin auslöschen und sie heilen.

Der König hat den Goldschmied mit Versprechungen von Reichtum, Ehrengewändern (khalʿat) und einer hohen Stellung als königlicher Vertrauter (nadīm) geködert. Von Gier geblendet, verließ der Mann seine Heimat und Familie, im Glauben, ein großes Glück erwarte ihn. Er ahnte nicht, dass dies der „Todeskuss“ war, ähnlich dem Kuss des Judas, der äußerlich Zuneigung zeigte, aber Verrat bedeutete. Seine Gier nach materiellem Gewinn hatte sein Urteilsvermögen so getrübt, dass er die wahre, finstere Absicht hinter der Einladung des Königs nicht erkennen konnte.

Rumis Erzählung ist eine eindringliche Warnung vor den sogenannten „farbigen Lieben“ (ʿishq-hā-ye rangī) – also Zuneigungen, die auf vergänglichen Dingen wie Reichtum, äußerer Schönheit oder weltlichem Status beruhen. Solche Lieben, so Rumi, führen letztlich zu Schande und Verderben. Der Goldschmied eilt, getrieben von seiner Liebe zu Geld und Ansehen, seinem eigenen Untergang entgegen. Die bittere Ironie, die Rumi hier aufzeigt, liegt darin, dass das, was der Mann für eine Belohnung hält – die Geschenke und Ehrengewänder –, in Wirklichkeit sein eigenes Blutgeld (khūn-bahā) ist, der Preis für sein Leben. Der Vers lehrt uns, dass hinter einem verlockenden Äußeren eine schreckliche Wirklichkeit verborgen sein kann und dass unkontrollierte Gier den Menschen blind für sein eigenes Verderben macht.

این بیت در ادامهٔ داستان پادشاه و کنیزک، سرنوشت زرگر سمرقندی را به تصویر می‌کشد. طبیب الهی به پادشاه دستور داده بود که زرگر را به دربار بیاورد تا با کشتن تدریجی او، عشق کنیزک را درمان کند. حال، زرگر بیچاره، بدون اینکه بداند در چه توطئه‌ای گرفتار آمده، به سوی تقدیر شوم خود می‌شتابد.

مولوی همواره بر این نکته اصرار دارد که «کار از کار خیزد در جهان»؛ یعنی هر واقعه‌ای علت واقعهٔ دیگری است. عشق پادشاه به کنیزک، او را به طبیب رساند و راه درمان طبیب، فریب دادن و به کام مرگ کشاندن زرگر بود. پادشاه برای گول زدن زرگر، به او زر و خلعت و وعدهٔ مقام داده بود. زرگر نیز که «مال و خلعت بسیار دید»، «غره شد»؛ یعنی فریفته شد و همه چیز، حتی زن و فرزند و دیار خود را رها کرد تا به مقامی والا برسد. او نمی‌دانست که این هدایا «بوسهٔ مرگ» است و طمع، چشم بصیرتش را چنان کور کرده که نیت واقعی پادشاه را درک نمی‌کند.

اوج طنز تلخ و عبرت‌آموزی داستان در این است که زرگر با پای خود و با رضایت کامل به سوی «سوءالقضا» (سرنوشت بد) می‌رود. او گمان می‌کرد «ملک و عز و مهتری» در انتظارش است، اما در حقیقت، آن خلعت و هدایا «خون‌بهای» جان خودش بود. این داستان نشان می‌دهد که چگونه انسان با دست خویش و با اغوای طمع، خود را به هلاکت می‌اندازد و «عشق‌های رنگی» که بر پایهٔ مال و مقام و زیبایی ظاهری بنا شده‌اند، سرانجامی جز ننگ و نابودی ندارند.