M1:2881 — چون گرسنه می‌شوی سگ می‌شوی / تند و بد پیوند و بدرَگ می‌شوی

这句诗是鲁米在一个更广泛的论述中的一个尖锐插曲，探讨的是“本我”（nafs，常译为“自我”或“肉身之魂”）的本质。在此之前，他将对世俗物质的依恋比作“食土”，这种癖好让人的灵性之翼变得沉重而无法飞翔。这句诗将这一观点推向极致。

鲁米在这里运用了一个毫不留情的比喻：饥饿时，人就变成了狗。这并非指生理上的饥饿，而是指当“本我”的基本欲望受挫时，它会显露出最原始、最不加掩饰的兽性。这只“狗”的特征是“暴躁”（تند），与人疏远、充满敌意（بد پیوند），并且血统不纯、品性低劣（بدرَگ）。它描绘了一幅图景：一个被欲望支配的人，其行为不再受理性或灵性指引，而是被一种动物性的、不顾一切的冲动所驱使。

在接下来的诗句中，鲁米进一步阐述了这个观点，指出当人吃饱时，又会变得像“死尸”或“墙壁”一样麻木迟钝。因此，人在饥饿（欲求不满）与饱足（欲望满足）的两个极端之间摇摆，时而是凶恶的狗，时而是无知的死物。鲁米以此质问：以这样的状态，人怎能走上“狮子”（即精神大师和圣人）的道路？这个比喻的最终目的是敦促修行者超越这两个极端，通过适度的自律来驯服内心的“猎犬”，使其成为灵性追求的工具，而非主宰。

مولانا در اینجا با تشبیهی تکان‌دهنده، تأثیر نیازهای اولیهٔ جسم بر روان و شخصیت انسان را نشان می‌دهد. او می‌گوید وقتی گرسنگی بر تو غلبه می‌کند، جنبه‌های انسانی و والای خود را از دست می‌دهی و مانند سگی درنده می‌شوی که فقط به فکر رفع نیاز خود است.

این «سگ شدن» به معنای از دست دادن خویشتن‌داری و بروز صفاتی چون پرخاشگری («تند»)، ناسازگاری با دیگران («بد پیوند») و رذالت و بی‌اصالتی («بدرگ») است. در این حالت، تمام تمرکز فرد بر جسم و نیازهای آن معطوف می‌شود و از معنویت و سلوک باز می‌ماند.

این بیت در ادامهٔ بحث «گِل‌خواری» (وابستگی به دنیا) آمده است. مولانا هشدار می‌دهد که نوسان میان گرسنگی شدید (که تو را سگ می‌کند) و سیری بیش از حد (که در بیت بعد می‌گوید تو را به «مرداری» بی‌حرکت تبدیل می‌کند)، مانع اصلی حرکت در راه معنوی است. سالک باید با ریاضت و میانه‌روی، این نفس حیوانی را مهار کند تا بتواند در «راه شیران» قدم بردارد.