M1:2896 — ور بیابد مؤمنی زرین وثن / کی هِلَد آن را برای هر شمن‌؟

这句诗是鲁米一连串比喻中的一个，旨在阐明“本质高于形式”的苏非核心思想。在此之前，鲁米论证说，出自真诚之心的话语，即便听起来像是亵渎或错误，其内在也充满了真理与信仰，如同用糖做成的面包，形似面包，味实为糖。

这句诗将此论点推向高潮。一个“信士”（مؤمن, muʾmin）代表了能洞察事物本质的人。他发现了一尊“纯金偶像”（زرین وثن, zarrīn wathan）。偶像是虚假崇拜的对象，其形式必须被摧毁；但它的材质却是纯金，是珍贵且有真实价值的。信士不会因为其外在是偶像就弃之不顾，更不会把它留给“萨满”（شمن, shaman，此处泛指偶像崇拜者），让他们继续进行虚假的崇拜。

紧随其后的诗句解释了他的行动：他会将其投入火中，熔化并摧毁偶像的“外形”，从而释放出黄金的“本质”。这个行动象征着苏非行者的任务：破除现象世界的虚假表象（如教条、仪式、外在身份），以触及内在的神圣实在。形式是“借来的”，是“拦路的强盗”，而本质才是“神圣的恩赐”。因此，这句诗不仅是一个比喻，更是对追求精神真理者的行动指南：要勇敢地打破形式的桎梏，去拥抱内在的黄金本质。

این بیت در ادامه‌ی بحث درباره‌ی تمایز میان «صورت» و «معنا» آمده است. مولانا پیش از این گفته بود که کلام عارف، حتی اگر در ظاهر کژ و کفرآمیز به نظر برسد، در باطن بوی دین و راستی می‌دهد، همان‌طور که نانی که از شکر پخته شده باشد، طعم شکر می‌دهد نه نان.

در اینجا، مولانا مثال جدیدی می‌آورد: یک بت ساخته‌شده از طلا. برای یک «شمن» یا بت‌پرست، ارزش در «صورتِ» بت است؛ یعنی در شکل و شمایلی که می‌پرستد. اما برای یک «مؤمن» که موحد است و صورت‌ها را نمی‌پرستد، ارزش واقعی در «ذاتِ» آن شیء، یعنی طلا نهفته است. مؤمن فریب ظاهر را نمی‌خورد. او بت را به خاطر طلا می‌خواهد، نه طلا را به خاطر بت بودن.

پرسش بیت، یک پرسش انکاری است: «آیا ممکن است مؤمن چنین طلای نابی را به خاطر اینکه شکل بت دارد، رها کند تا به دست بت‌پرستان بیفتد؟» پاسخ منفی است. ابیات بعدی توضیح می‌دهند که مؤمن آن بت را می‌گیرد، در آتش ذوب می‌کند تا صورت باطلش از بین برود و جوهر ارزشمندش، یعنی طلا، باقی بماند. این تمثیلی است برای سالکی که باید از ظواهر فریبنده‌ی دنیا و عقاید قالبی عبور کند تا به حقیقت خالص و الهی دست یابد.