Leggi Libro 1 Il califfo accetta il regalo e ricompensa con estrema indifferenza a quel regalo e a quella brocca Distico 2925

M1:2925 — پس قیامت روز عرض اکبر‌ست / عرض او خواهد که با زیب و فر‌ست

پس قیامت روز عرض اکبر‌ستعرض او خواهد که با زیب و فر‌ست
✦ Renderizza questo beyt in Italiano

M1:2925

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — dalle sue lezioni registrate sul Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: پس روز قیامت، روز بزرگ‌ترین آشکارسازی است؛ آشکارسازی‌ای که با شکوه و جلوه همراه خواهد بود. معنا: این بیت بیان می‌کند که روز رستاخیز، عرصهٔ نهایی و باشکوه‌ترین نمایش حقیقت است، جایی که همه چیز با زیبایی و عظمت ذاتی خود آشکار خواهد شد.

شرح

این بیت گویی یک نتیجه‌گیری مهم از آن جدال ابدی حق و باطل است که در جای‌جای مثنوی، و پیش از این در ابیات پیرامون «بحر تلخ و بحر شیرین» و «ذره قلب و ذره نیکو»، به آن اشاره رفت. در این دنیا، ما در جهانی از آمیختگی‌ها و بی‌خالصی‌ها زندگی می‌کنیم. حق خالص و باطل خالص به ندرت یافت می‌شود. همواره «ضغثی از این» و «ضغثی از آن» با هم ممزوج‌اند و تمیز دادن میانشان دشوار است. مولانا، به زیبایی، به محک و سنگ آزمایش اشاره می‌کند که چگونه می‌توان طلا را از بدل تشخیص داد، اما این «محک» زمینی نیز خود نهایتاً ناقص است.

من می‌خواهم بگویم که این بیت، نوید بخشیدن به پایان این حیرت و دشواری است. «قیامت روز عرض اکبر است»، یعنی روزی که پرده از روی همهٔ این آمیختگی‌ها برداشته می‌شود. آنجا دیگر نیازی به محک نیست، زیرا خودِ حقیقت با تمام «زیب و فر» و شکوه و جلوهٔ خویشتن ظاهر می‌شود. این «عرض اکبر» صرفاً یک نمایش نیست، بلکه یک داوری نهایی است که در آن، ماهیت واقعی اعمال، نیات و موجودیت‌ها آشکار می‌گردد. همان‌طور که در دنیا نام‌ها می‌توانند فریبنده باشند و ظاهر با باطن فاصله بگیرد، در قیامت این فاصله از میان می‌رود. آنجا نام‌ها کاملاً با ذات‌ها منطبق می‌شوند و هر «ذره قلب» از «ذره نیکو» به نحوی بی‌چار و چون جدا خواهد شد که هیچ شک و شبهه‌ای باقی نماند. این نه صرفاً یک رویداد آخرالزمانی، بلکه یک اصل هستی‌شناسانه است که پایان دوران بی‌خالصی و آغاز عصر وضوح مطلق را اعلام می‌کند.

نکات کلیدی

  • ماهیت آمیختهٔ جهان: این دنیا سراسر آمیختگی حق و باطل است و خلوص مطلق در آن یافت نمی‌شود.
  • محدودیت تشخیص زمینی: ابزارهای بشری برای تمیز حق از باطل (چون محک) در این جهان ناقص‌اند.
  • وعدهٔ وضوح مطلق: روز قیامت، روز «عرض اکبر» است که در آن، حقایق با تمام وضوح و بدون هیچ ابهامی آشکار می‌شوند.
  • شکوه حقیقت: آشکار شدن نهایی حقایق در قیامت با «زیب و فر» و شکوهی بی‌نظیر همراه خواهد بود.
  • پایان بی‌خالصی: قیامت پایان دوران اختلاط و آغاز عصر تفکیک نهایی و وضوح مطلق است.

Sources: d1-s23 · 04:50:30 d1-s23 · 04:35:28 d1-s23 · 04:41:00 d1-s23 · 04:53:00

به زبانِ تو — La tua lingua · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.