M2:1363 — پاک کو از حوض مهجور اوفتاد / او ز پاکی خویش هم دور اوفتاد

Este verso es el núcleo de una metáfora que Rumi desarrolla sobre la purificación espiritual. El «estanque» (ḥawḍ) simboliza el corazón del creyente, que, como se explica en los versos siguientes, tiene una conexión oculta con el «mar» infinito de la Realidad Divina. La pureza que una persona puede alcanzar por sí misma es limitada y finita; necesita reponerse constantemente de esta fuente inagotable.

El beyt advierte que incluso una persona que ya se considera «pura» (pāk) no puede mantener esa condición por sí misma. Si se aísla de la fuente —es decir, si se aleja de la práctica espiritual, de la comunidad o de la guía que mantiene vivo el corazón—, su pureza se agotará y se corromperá. La verdadera pureza no es un estado estático que se logra y se posee, sino una relación dinámica y continua con su Origen divino. Apartarse del estanque es caer en la ilusión de la autosuficiencia espiritual, lo que conduce a la pérdida de la misma cualidad que se pretendía conservar.

در این بخش از مثنوی، مولانا از استعارهٔ «حوض» برای توصیف منبع لایزال پاکی روحانی استفاده می‌کند. این حوض، نماد قلب عارف یا ذات الهی است که به دریای بی‌کران حقیقت متصل است. بیت مورد نظر یک اصل مهم عرفانی را بیان می‌کند: پاکی انسان، امری ذاتی و قائم به خود نیست، بلکه وابسته به اتصال مداوم به منبع آن است.

شخصی که در ابتدا «پاک» است، اگر از این «حوض» - یعنی از ارتباط با خدا و توجه به باطن - «مهجور» یا جدا شود، نه تنها از منبع بیرونی دور شده، بلکه از «پاکی خویش» نیز بیگانه می‌گردد. این بدان معناست که پاکی ما مانند نوری است که از خورشید می‌تابد؛ با قطع ارتباط با خورشید، نور نیز محو می‌شود. مولانا هشدار می‌دهد که طهارت روحی، یک دستاورد یک‌باره نیست، بلکه نیازمند مراقبت و اتصال همیشگی به سرچشمهٔ الهی است. جدایی از این منبع، به ناچار منجر به آلودگی و فراموشیِ گوهر پاک وجودی انسان می‌شود.