M2:746 — طالب زر گشته جمله پیر و خام / لیک قلب از زر نداند چشم عام

این بیت در ادامه‌ی تمثیل مردی است که به دنبال خانه می‌گردد و دوستی به او خانه‌ای ویران را با این شرط که «اگر» سقف داشت یا اتاقی دیگر داشت، پیشنهاد می‌کند. مولانا این «اگر»ها را به «خوشیِ تزویر» یا خوشبختی دروغین تشبیه می‌کند که مردم به دنبال آن می‌روند و در آتش آن می‌سوزند.

در این بیت، مولانا این ایده را گسترش می‌دهد. «طلا» نماد خوشبختی حقیقی، کمال معنوی و حقیقت است. «پیر و خام» یعنی همه‌ی انسان‌ها، از باتجربه تا تازه‌کار، ذاتاً در جستجوی این ارزش اصیل هستند. مشکل اما در تشخیص است. «چشم عام» یا نگاه سطحی و آموزش‌ندیده‌ی اکثریت، فریب ظواهر را می‌خورد. این چشم نمی‌تواند «قلب» (طلای تقلبی و بدلی) را از «زر» (طلای خالص) تشخیص دهد. در نتیجه، مردم عمر خود را صرف چیزهایی می‌کنند که شبیه خوشبختی است اما در باطن پوچ و بی‌ارزش است، درست مانند کسی که تمام دارایی خود را برای سکه‌های تقلبی می‌پردازد.

این بیت مقدمه‌ای است برای ابیات بعدی که بر ضرورت داشتن «محک» (سنگ محک) برای سنجش اصالت طلا تأکید می‌کنند. این محک در سلوک عرفانی، همان عقل روشن، راهنمایی پیر و یا معیارهای باطنی است که سالک را از افتادن در دام غولان راه و وعده‌های فریبنده‌شان حفظ می‌کند.