M5:1361 — یافتم خلوت زنم از شُکر بانگ / رسته‌ام از چار دانگ و از دو دانگ

این بیت لحظه‌ی اوج شادی و هیجان نفسانی خاتون را به تصویر می‌کشد. او که از دیدن رابطه‌ی پنهانی کنیز و خر، اسیر شهوتی کور شده، تمام فکر و ذکرش رسیدن به آن حیوان است. کنیز، که نماد عقلِ جزئی و احتیاط است (چرا که با استفاده از کدو، خطر را مهار می‌کرد)، بزرگترین مانع او بود. خاتون با یک بهانه او را از خانه دور می‌کند و با بستن در، احساس می‌کند که به آزادی مطلق رسیده است.

عبارت «رسته‌ام از چار دانگ و از دو دانگ» یک اصطلاح قدیمی برای بیان رهایی کامل است. شش دانگ یک چیز، یعنی تمامیت آن. خاتون گمان می‌کند که از تمام موانع، چه بزرگ (چهار دانگ) و چه کوچک (دو دانگ)، رها شده و هیچ چیز جلودار او نیست. این فریاد شکرگزاری، نه برای یک امر معنوی، بلکه برای فراهم شدن بستر گناه است و نشان می‌دهد که چگونه شهوت می‌تواند ارزش‌ها را واژگون کند و زشت‌ترین امیال را در لباس پیروزی و آزادی به انسان نشان دهد.

مولانا این شادی کور را مقدمه‌ی هلاکت فجیع او قرار می‌دهد. این خلوت، خلوت با معبود نیست، بلکه خلوتی است که نفس اماره برای به دام انداختن انسان فراهم می‌کند. شادی او، شادی غفلت است و فریادش، فریاد کسی که در یک قدمی پرتگاه، خود را در اوج قله می‌بیند.