Leggi Libro 6 La saggezza nella frase: 'Pongo un vicario sulla terra' (Corano 2:30) Distico 2164

M6:2164 — هم‌چنان تا دور و طور مصطفی / با ابوجهل آن سپهدار جفا

هم‌چنان تا دور و طور مصطفیبا ابوجهل آن سپهدار جفا
✦ Renderizza questo beyt in Italiano

M6:2164

❋ ❋ ❋

شرحِ سروش — dalle sue lezioni registrate sul Masnavi

عبدالکریم سروش از درس‌گفتارهای مثنوی ↗

این متن بر پایهٔ سخنرانی‌های ضبط‌شدهٔ دکتر سروش دربارهٔ مثنوی بازنویسی شده است. بازبینی نهایی توسط ایشان انجام نشده.

ترجمه و معنا

ترجمه به فارسی روان: و این نبرد ادامه یافت تا به دوران و طریقت مصطفی (ص) رسید، که با ابوجهل، آن فرمانده ستمکار، در تقابل بود. معنا: مولانا در این بیت به استمرار نبرد ابدی میان حق و باطل در طول تاریخ اشاره می‌کند، که با تقابل پیامبر اسلام و ابوجهل به اوج خود می‌رسد.

شرح

تاریخ بشری، به اعتقاد من و به بیان مولانا، سرشار از نبردهای میان اضداد است: حق و باطل، عدل و جور، نور و ظلمت. این بیت گواه روشنی بر این مدعاست. مولانا با ارجاع به تقابل پیامبر اسلام، حضرت مصطفی (ص)، با ابوجهل، «سپهدار جفا»، این نزاع را در امتداد سلسله‌ای از تضادهای بنیادین تاریخی قرار می‌دهد که پیش از این میان قابیل و هابیل، ابراهیم و نمرود، و موسی و فرعون درگرفته بود.

نکته کانونی در فهم مولانا از این تضادها این است که او آنها را صرفاً حوادثی منفرد و تاریخی نمی‌بیند که در گذشته به وقوع پیوسته و خاتمه یافته باشند. بلکه، مولانا اینها را تجلیات پیوسته یک اصل کیهانی و درونی می‌داند که نهایتاً به معرفت و شناخت الهی ختم می‌شود. من بارها تاکید کرده‌ام که مولانا در تفسیر داستان‌های قرآنی، به ما می‌گوید که مثلاً «موسی و فرعون در هستی توست»؛ یعنی این خصومت‌ها در درون هر یک از ما نیز حضور دارند و نزاعشان ادامه دارد. این بیت نیز دعوت می‌کند تا «دور و طور مصطفی» و «جفای ابوجهل» را نه فقط در کتاب تاریخ، بلکه در پهنه جان خودمان جستجو کنیم.

در هر یک از این تقابل‌های تاریخی، خداوند به نحوی مداخله کرده و حق را از باطل جدا می‌کند. برای ابراهیم و نمرود، آتش به عنوان داور و «نکر» الهی عمل کرد؛ برای موسی و فرعون، آب دریا حکم شد تا سبقت‌گیرنده و ماندنی را مشخص سازد. در مورد پیامبر اسلام و ابوجهل نیز، هرچند مولانا مستقیماً «نکر»ی را ذکر نمی‌کند، اما سیاق کلام نشان می‌دهد که نهایتاً حکم الهی به نفع مصطفی (ص) جاری خواهد شد. این مبارزات تاریخی، درس‌ها و رموز عمیقی برای سیر و سلوک درونی و شناخت حقیقت به ما می‌آموزند.

«دور و طور مصطفی» نه تنها به زمانه و عصر او، بلکه به روش، منش، طریقت و سیره او اشاره دارد که در مقابل «جفا» و ستمگری ابوجهل قرار می‌گیرد. این بیت یادآوری می‌کند که تقابل حق و باطل نه تنها در گذشته، بلکه در اکنون ما نیز ساری و جاری است و تشخیص آن، وظیفه سالکان است.

نکات کلیدی

  • تاریخ بشری عرصه نبرد پیوسته حق و باطل است.
  • تقابل پیامبر (ص) و ابوجهل ادامه‌ای بر سلسله نزاع‌های ابراهیم/نمرود و موسی/فرعون است.
  • مولانا این تضادها را تجلیاتی کیهانی می‌داند که به معرفت الهی می‌انجامند.
  • نزاع حق و باطل، نه فقط در تاریخ، بلکه در درون جان هر انسانی نیز در جریان است.
  • «دور و طور مصطفی» بیانگر سیره و روش پیامبر در تقابل با ستمگری است.

Sources: d6-s49 · 04:08:40 d6-s49 · 05:41:00 d6-s49 · 05:56:30

به زبانِ تو — La tua lingua · AI

Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited

Your conversation stays on this device unless you share it.

What readers asked

No questions shared yet — yours could be the first.